ملايم بايادى لطيف مفيد عمل خوابست و از نسخهاى جلب خواب اين مسوخى را صاحب رياض عالمگيرى مجرب نوشته ص آن زعفران افيون مصرى سليخه هر سه بكوبند و با روغن گل ممزوج كرده بر جبين بمالند و مجربين گفتهاند كه تخم ورق الخيال و تخم خشخاش مساوى در شير بز سائيده بر كف پا طلا كردن خواب آرد اما
يقظهء مفرط
مضعف قوى و ميبس بدن و فانىكنندهء رطوبات و مانع هضم و مفسد مزاج دماغ و غايت فرط آن مورث جنون مىباشد اما تدبير موافق هر فصل و اصلاح ملبوس موافق هر فصل حذاقين گفتهاند كه در فصل ربيع بمراعات عادت و مزاج و مراعات ماده بفصد و اسهال و قى پردازند و جميع اشياى مسخن و مرطب و حار زائد را بگذارند و غذاى معتدل المقدار قليل التغذيه مثل بقول و ترهء غير حاره اختيار كنند و لباس قليل الاسخان مثل سنجاب و ثياب محشو بقطن مندوف قليل المقدار و نحو آن بپوشند و رياضت معتدل نمايند و حذر كنند از امتلا و اكثار لحوم و اشربهء مطفيهء سخونت حادث از حركت مواد مثل شربت ليمو و شربت نارنج و شربت ريباس و شربت انار و شربت غوره بورزند و در فصل صيف تقليل غذا كنند از جهت ضعف هضم و تقليل شرب شراب از جهت خوف زيادت تسخين و ترك رياضت شاقه و حركات قويه به احتياط زيادت تحليل و لازم دارند سايه و سقوف و سكون و راحت و دعت جهت تسكين غليان اخلاط و امن از ازدياد حرارت و اگر در سايهء اشجار نشينند از سايهء گردگان بپرهيزند و اشربهء مطفيهء حرارت مثل شربت حماض اترج و شربت تمر هندى و نحو آن به عمل آرند و ملابس مناسب گرما و اماكن بارده اختيار كنند و قى كردن به صورت عدم موانع مثل ضيق الصدر و مرض در اعالى بدن نافع باشد و الا بملينات مناسب چون ماء الفواكه طبع را بكشايند و عند الحاجت مغز فلوس خيار شنبر ضم نمايند و از فصد حتى الامكان اجتناب ورزند و شيخ الرئيس در ارجوزه گفته كه در فصل صيف هواى بلاد اقليم رابع افضل براى صحتست و بلاد شرقى بلند اقليم مذكوره و همچنين امصار مفتوح الشمال از جبال بهتراند و مىبايد كه بشب در امكنهء بلند و بروز در خانهاى غائر مسقف گذارند و لباس كتان بپوشند و گلهاى بارده ببويند و از شعاع خورشيد و سموم جسم را محفوظ دارند و حروف و نقوش دقيقه مدت طويل نخوانند و در فصل خريف از مجففات و جماع متعبه و شرب آب سرد شديد البرد بپرهيزند و خواب مكان سرد ترك كنند و ايضا خواب على الامتلا و لباس طرف صبح سرمائى و نيمروز گرمائى بپوشند و حذر كنند از حرارت ميانهء روزها و برودت بامدادها و شبها از جهت خوف وقوع زكام و نزله و ايضا حذر كنند از اكثار تناول فواكه كه در خريف نضج يابند و مىبايد كه در اوائل فصل خريف استفراغ فضول رديهء بدنيه بفصد يا اسهال بحسب مزاج و سحنه به عمل آرند و قى ممنوعست