و غذاى مرطب كثير و مسخن قليل اختيار كنند و اغتسال درين فصل به آب فاتر مىبايد و شرب شراب بافراط درين فصل ممنوعست و مىبايد كه شراب ممزوج بنوشند و در فصل شتا غذاى قوى وافر چون گوشت و كباب و كردناج و امثال آن و حلاوى جيده خورند و فواكه شيرين چون مويز و انجير و نحو آن حسب مزاج و عادت تناول كنند و رياضت قويه ورزند اما اگر ملك جنوبى باشد تقليل غذا و توفير رياضت بلا افراط واجبست چرا كه در بلاد جنوبيه بسبب فساد هواى جنوبى اخلاط بسبب غلبهء رطوبات مستعد عفونت باشد پس زيادتى غذا و افراط رياضت مضرست و استفراغ در شتا وقت حاجت ضرورى امام بقراط باسهال ستوده و بعضى گفته كه فصد اصلحست سيما در بلاد جنوبى و شاربان را شرب شراب بهتر باشد و لباس درين فصل پوستين و پشمينه و پنبهء آگين بايد پوشيد
اما تدبير فساد هوا
آنست كه بدن را بملينات مناسبه از رطوبات پاك كنند و تقليل غذا نمايند و روائح طيبه بمراعات مزاج ببويند و رياضت ترك كرده دعت گزينند و اگر فساد هوا از امور سماوى باشد در مساكن غائر مسقف سكونت ورزند و هواى آنجا را اصلاح دهند و اگر از امور ارضى باشد در خانهاى بلند كشاده و بصحرا بگذرانند و لحوم و البان و فواكه رطبه ترك كنند اما آن كسى را كه به تناول لحوم اضطرار باشد باختلاط حموضات اصلاح كنند و لحوم طيور خفيفهء معتدله اختيار نمايند و از جماع دور باشند و اگر فساد هوا از هر دو سبب سماوى و ارضى پديد آيد خانه از صحرا بهتر باشد كه هواى محصور را اصلاح كردن آسانست و عمدهء تدابير آنست كه وسواس را به خود راه ندهند و توكلا على اللّه مسرور و ايمن باشند و باقى تدابير در معالجات نوشته خواهد شد
اما اصلاح مستنشق
باشياى مقويهء روح آنست كه چون اكثر انسان را گذر بر بيت الخلاء قاذورات و بعضى مزابل و مستنقعات مىافتد و اكثر هواى هر فصل حار و بارد و غليظ و غبارناك استنشاق مىشود پس لازمست كه اگر مدام ميسر نيايد گاهگاه عطريات موافق مزاج و موافق فصول در تابستان بارده و در زمستان حاره و در بهار و خزان معتدله همچو عطر خس هندى و عطر حنا و عطر گلاب و عطر عنبر و عطر مشك حنا و عطر زعفران و عطر موسرى و عطر كيوره و عطر موتيا و غير آن و از ازهار موتيا و موگرا و ياسمين و گل سرخ و نحو آن و از فواكه ليمون و نارنج و سيب و بهى و امرود و امثال آنكه مقوى روحاند مىبوئيده باشد و صاحب داراشكوهى نوشته كه استعمال عطر دافع كلالت و بيهوشى و تشنگى و سوزش اعضا و مورث فرح و برافروختگى چهره است
اما تنقيهء فضول بدنى
باسهال و قى و فصد و ادرار و غير آنست و آن در صندوق استرداد صحت بر مريضان در علاج بالدوا بالتفصيل نگاشته خواهد شد
اما تدبير حسب اسنان
بايد دانست كه صبيان را مزاج