بالاى وركين آن رافع شده مباشرت كند و ماهرين تصريح كردهاند كه مرد بالا آمده بر دو زانو قائم بوده هر دو پاى زن برداشته در پيغولهء رانهاى خود نهاده عانه بعانه شكم به شكم سينه به سينه لب به لب منضم كرده به حركت خفيفهء جماعى مشغول شود و اردأترين شكل از اشكال جماع آنست كه مرد مستلقى باشد و عورت بر ان علو شده مباشرت نمايد و گفتهاند كه جماع قياما مورث وجع ركبه و وجع الورك باشد و در جماع على الجنب منى بدفق خروج نمىيابد و وجع كليه و ورم قضيب و اربيتين از ان متولد مىشود
چهارمى در صناعت جماع
كه مثمر غلبهء مرد بر زن و تولد فرزند نرينه باشد حذاقين گفتهاند كه جماع حين روانگى نفس از پرهء بينى راست مرد و زن را به عكس اين باعث غلبهء مرد بر زن و تولد فرزند نرينه مىباشد و اگر عكس باشد بالعكس و نيز گفتهاند كه به تجربه چنان به ثبوت پيوسته كه جماعى كه باعث حمل گردد اگر وقوعش بتاريخ و يوم طاق امكانپذير باشد اعنى يكم و سوم و پنجم و هفتم و نهم و يازدهم و غيرها و بروز يكشنبه و سهشنبه و پنجشنبه و به شرط توافق تاريخ و يوم بر طاقيت يقين واثق از قدرت خالق بيچونست كه به حكم فيضان مطلق فرزند نرينه بوجود آيد و خلافش بر خلافش و در صورت عدم توافق تاريخ و يوم خيال يوم مقدم بايد داشت و هريكى ازين تواريخ و ايام و عروج ماه و زوال و سلخ آن بر اختلاف مزاج و خلقت مولود تاثيرى دارد و از كتب احكام نجوم توان دريافت و نيز گفتهاند كه قدرت كاملهء خالق قدير بر مداخلت عظيمهء متخيله بفعل مصوره و ظهور افعال عجيبه نسبت متصوره بفعل عجيب در توليد مولود بر افعال و صور حسنه و قبيحه حسب قرارداد حين انزال كه باعث بر توليد باشد ثابتست و گواه بر ان اظهار علامهء شيرازى كه حكايت جمال الدين تركستانى نوشته و نيز اكثر اشخاص را مشاهده شده
پنجمى در صراحت مضرات و موانع جماع
حذاقين گفتهاند كه جماع پس از امتلاى طعام مورث وجع مفاصل و سستى عضلات و سده و ضيق النفس و رعشه و استسقا مىباشد و جماع در گرسنگى ضعف و خفقان آرد و جماع طفل صغير و زن پير و جوان حائض و عليل و بعيد العهد بنكاح و زشترو مضرست و همچنين منعست پس از رياضت و بيخوابى مفرط و عوارض نفسانى و بعد از قى و مسهل و حمام معرق و در فضول يابسه و محلله و هواى وبائى و در سكره هم منعست
ششمى در عمل و احتما پس از جماع
حذاقين گفتهاند كه پس از انفراغ جماع فى الحال شيرينى خورد تا از مضرت و ضعف انزال مصون باشد و به زودى بر جماع ديگر قادر گردد و احتما واجبست پس از جماع از نوشيدن آب سرد و اشربهء بارده كه موجب برودت جگر و استرخا