بارد المزاج و هنگام فصل شتا باشد به آب گرم بايد شست ورنه به آب سرد تا مزاج را تعديل كند ثانى اغتسال به آب گرم بلا حمام بدانند كه اغتسال به آب گرم بلا حمام هم محلل فضول بدنى و مفتح مسامات و غاسل اوساخ و منضج اخلاط و مسكن اوجاع و مفرق بخارات و رياح و ملين قشف جلد و قاطع نوم و مزيل تعب و مهياكنندهء بدن جهت غذا و تيزكنندهء حواس ظاهرى و كشايندهء اعصاب و عضلات متشنجه و مزيل حكه و جرب و منضج زكام و نزله و دافع عسر البول و غير آنست الا شرط كردهاند كه در محل محصور و مستور از هوا به عمل آيد و صاحب داراشكوهى نوشته كه مضرست باصحاب اسهال و تپ و درد گوش و نفخ شكم و هيضه و امتلا و پرى شكم و حذاقين گفتهاند كه در بهار و فائز استعمال آب فاتر مناسب باشد ليكن در بهار مائل بسردى و در فائز مائل بگرمى و در اغتسال به آب سرد چند شرطست اگر يافته شوند غسل بدان جائزست و الا فلا نخستين آنكه غسلكننده شاب باشد نه صبى و كهل و قوى المزاج و التركيب باشد و معتدل السحنه در سمن و هزال بود و فصل صيف باشد و غسل هنگام غروب آفتاب بوقوع آيد و حذاقين گفتهاند كه استعمال آب سرد از برون در گرما بغايت مفيد بود جهت منع اخلاط از تحليل مفرط و تعديل حرارت دل و ازالهء نتن و كدورات ظاهره اما بايد كه آب بسيار سرد نباشد و مكث در ان بسيار واقع نشود دوم آنكه غسلكننده را هنگام اغتسال تخمه و قى و اسهال و نزله هيچ عارض نباشد و پس از سهر غسل به عمل نيايد سوم آنكه پس از جماع و استفراغ ديگر مانند عرق و نحو آن و پس از رياضت غسل واقع نشود
ثالث جماع
بايد دانست كه جماع حركتىست بدنى و تنقيحىست طبعى و درين اطبا چند قواعد مقرر داشتهاند
نخستين در فعل جماع
كه اعتماد بر صحت دارد اطبا گفتهاند كه اعتماد در جماع حفظ صحت بر شهوت صادق و امتلاى اوعيهء منى و توقع حصول خفت و راحت از مباشرت مىباشد و آن كسى كه حريص بر وقاع باشد تا هنگامى كه او را خفقان قلب و ضعف اعضا و تغير نفس از حال طبعى عارض نشود باك ندارد
دومى در اختيار وقت جماع
بهترين وقت از اوقات جماع آنست كه هضم اول و ثانى اتمام يافته باشد و اين در اشخاص مختلف مىباشد و بر تقريب آنست كه اگر عادت تناول غذا وقت عصر باشد هنگام نوم عشا مباشرت واقع شود و ماهرين گفتهاند كه جماع اگر بعد از نصف شب بوقوع آيد بهترست كه خواب طويله بعدش تدارك ضعف فعل آن مىنمايد و استراحت به بدن بحصول آيد و باعث استقرار منى در رحم بود و فرزند بحسب خلقت بهتر بوجود مىآيد
سومى در بيان بهترين و بدترين اشكال جماع
اطبا گفتهاند كه بهترين شكل از اشكال جماع آنست كه عورت بر بستر مستلقى باشد و مرد