ما قدم بناؤه و اتسع فضاؤه و طاب هواؤه و عذب ماؤه و قدر الاتان و قوده به قدر مزاج من اراد وروده يعنى بهترين حمام قديم البنا و وسيع الفضا و خوشهوا و شيرينآب مىباشد و گرمى آتشدان آن مىبايد كه حسب مزاج در آينده در ان باشد و حار مفرط و فاتر نبود بلكه معتدل الحرارت باشد و خانهء اول حمام مرطب و مبرود خانهء ثانى آن مسخن و مرطب و خانهء ثالث آن مسخن و مجفف مىباشد و منافع حمام تنويم و تفتيح و جلا و تحليل و انضاج و حبس اسهال و ازالهء اعياست و صاحب داراشكوهى نوشته كه چون در گرمابهء رود پنج كف آب بر سر ريزد تا از درد سر ايمن باشد و اصحاب ابدان لاغر و يابس در حمام بجاى معتدل نشينند و آب گرم باعتدال بر خود ريزند و بعد استحمام روغن بر بدن مالند و مرطوبان به جائى نشينند كه عرق بسيار آرد و آرد باقلا و نخود و بوره و امثال آن بر بدن بمالند و افراط آن مضعف قلب و مورث غشى و محرك مواد ساكنه و مهياكنندهء آن جهت عفونت و سيلانكنندهء آن جانب افضيه و اعضاى ضعيفه است و در استحمام چند شرائط مفصلهء ذيل مقرر كردهاند نخستين آنكه استحمام پس از هضم غذا بايد كرد و على الريق و على الشبع مفرط منعست اما محرورى را بايد كه قبل از حمام قدرى غذاى لطيف خورده باشد و آن خبز در آب فواكه يا گلاب تر كرده خوردن بهترست و مرتاض را مىبايد كه بعد استراحت حمام كند و بتدريج دخول و خروج نمايد دوم آنكه حمام بر سبيل مناسب و مطابق حاجت كرده شود و كثرت جلوس در ان منعست كه موجب انصباب فضول بسوى اعضاى ضعيفه و ارخاى جسم و مضر اعصاب و محلل حرارت غريزى و مسقط اشتها و باهست سوم آنكه در حمام تشرب آب ننمايند و بعد آن فورا نيز منعست اما محرورى را آب قليل البرد بر سبيل امتصاص نوشيدن باك نيست بلكه باعث ايمنى از احتراق مىگردد چهارم آنكه استعمال آب موافق هواى هر خانهء حمام نمايند و در خانهء حار آب بارد و در خانهء بارد آب شديد الحرارة استعمال نكنند پنجم آنكه وقت استحمام از آبزن مستعمل و كيسهء دلك مستعمل احتراز كنند و همچنين حمام را خوب پاك ساخته و شستوشو داده باستعمال آورند ششم آنكه دلك در حمام يابس مزاج و كثير الوسخ را قبل از غسل مىبايد كرد و قليل الوسخ را بعد از غسل و از اشياى مزيل الوسخ برگ كنار در آب غسل انداختن و همچنين برگ خطمى و صابونست و حك رجل به سنگ خشن نافع باشد و امراض سر را سود دارد اما هركه رقيق المواد و رقيق الجلد باشد وقت دخول بحمام به عمل آرد و هركه غليظ الخلط و كثيف الجلد بود قريب بخروج عمل نمايد هفتم آنكه باستحلاق سر و عانه در حمام قبل از استحمام پردازند كه بعد استحمام باعث ملال و ضعف طبيعتست و حلق ابط در حالت قيام منع كردهاند كه بعضى اوقات غشى آرد و بعد برآمدن از حمام شستن رجلين لازمست پس اگر
خزائن الملوك ( فارسى ) — صفحة 148
مساهمون: شمس الدين احمد
ص١٤٨