باصحاب اورام احشا و آب برف و يخ مضرست كسان ضعيف العصب و بارد المعده و الكبد و ضعيف الهضم و ضعيف النفس را و آب حار مفسد هضم و مرخى معده است و گاهى مودى شود باستسقا و دق و آب فاتر مورث غثيان و قىست و آنكه از فاتر زيادهتر گرم باشد تجرع آن على الريق غاسل معده از رطوبت و قاطع بلا غم لزجه و مسهل و مرخى امعا و منضج اخلاط و ناقع سعالست و اما اكثار آن موهن معده بود و آب شديد السخونت كاسر الرياح و محلل آن و مفتح سدد و محلل قولنج مىباشد و باصحاب صرع و ماليخوليا آب گرم مصنوعى يعنى به آتش تافته موافق بود
پنجمى در اصلاح آبهاى مضره
بدانند كه مصلح آب غليظ و آب تلخ اشياى چرب و شيرينست و مصلح آب منبع زاج سكنجبين عسلى با اندكى فلفل سياه است و مصلح آب شور سكنجبين سادهء شكرى و مصلح آب تيره سير و پياز و ترياق همه مياه مخالف پياز به سركه پرورده است و مانع مضرت اسهال عارضه از آبهاى موصوفه حب الآس يا خرنوب يا زعرورست كه يك شب در آب گذارند و صبح آب زلال آن بنوشند
ششمى در تنصيص عطش صادق و كاذب و تدبير شرب آب
بدانند كه عطش صادق متفق عليه اطبا آنست كه بنا بر احتياج بدن و افتقار اعضا بسوى رطوبت باشد جهت استجلاب آنچه بتحليل رفته از رطوبات يا بواسطهء ازالهء يبوست و حرارت يا براى ترقيق طعام ماكوله و آنچه نه چنين باشد جمهور اطبا آن را عطش كاذب گويند اما عطش كاذب كه متفق عليه اطباست آنست كه خلط مالح غليظ چون بلغم شور يا خلط لزج شديد اليبس چون بلغم جصى يا خلط غليظ شديد اليبس چون سوداى احتراقى در معده جمع آيد پس طبيعت جهت غسل اين اخلاط طلب آب نمايد و خاصهء وىست كه از شرب آب سرد بيفزايد و چون مصابرت بر عطش كنند يا بخوابند تسكين رو نمايد و آنچه مختلففيهست كه نزد بعضى كاذبست و نزد بعضى صادق اول عطش سكارى و مخمورانست كه بيشتر در شب مىافتد و عقب نوم بسبب اجتماع حرارت در باطن و شيخ الرئيس كاذب گويد و قرشى صادق و دوم عطش از تناول برف و سوم از تناول اغذيهء غليظهء لزجه و شارب آب را مىبايد كه بيك دم درنكشد و وقفات در اثناى شرب همى كرده باشد و وقت وقفه و دم زدن ظرف را از دهان علىحده كند كه بخار نفس در ان نرسد و دهن برداشته آب از دور ريخته ننوشند كه گاهى سعال مفرط آرد بنا بر رفتن قدرى از آب در قصبهء ريه و باشد كه آفات ديگر نيز آرد و ظرف آبخورى مكشوف و سفيد مىبايد كه آب در ان كمتر گنجد و بديدن بيشتر نمايد و گفتهاند كه تشرب در اناى رصاصى و قلعى كرده مسكن عطشست بعجلت و دوام شرب در اناى نحاسى بىقلعى محدث جذام دانستهاند
ثانى شراب
بايد دانست