آشاميدن تازه دوشيدهء آنكه سرد نشده باشد مقوى جوهر دماغ و مرطّب آن و حافظ رطوبات اصلى و رافع نسيان و ماليخوليا و مقوى قلب و رافع غم و وسواس و خفقان و قرحهء ريه و سل در صورتى كه تب خلطى نباشد ، و مليّن طبع و مولّد منى و مبهى و مسمّن بدن ، و آشاميدن مطبوخ آن با برنج به طريق شيربرنج و فرنى جهت طول عمر و نيكى رنگ رخسار « 1 » ، و موافق سوداوى مزاجان و يابس و معتادين به « 2 » ترياك ، و جمع آن با چيزهاى ترش و شور و يا گوشت و تخممرغ و ماهى و ترب و پياز و ميوههاى تازه و سبزيجات « 3 » و پارهاى از حبوب و امثال اينها و بالاى آنها و بالاى آن چيزى خوردن و خوابيدن مفسد آن و با وجود اخلاط فاسده در بدن و امتلاء ، مهلك دانستهاند .
اما منافع شير مشروط است به سه شرط :
اول : آنكه به اعتدال خورده شود .
دوم : آنكه در بعضى اوقات [ خورده شود ] .
سوم : با مصلح . در مزاج حار ، شكر و در مزاج بارد ، عسل كه مانع انجماد و بسته شدن شير است در معده . و بهترين اوقات شير خوردن ، بهار است و در بلاد و امزجه حاره خاصه در مزاج جوان و فصل تابستان زود مستحيل به صفرا مىشود و مردم جوان را در بهار موافقتر و پيران را در تابستان . و مداومت بر خوردن آن مولّد سنگ گرده و مثانه و مضر دندان و گوشت آن و موجب توليد شپش و بهق و برص .
و اطباى هند جميع شيرها را خام خوردن محدث امراض مختلفه مىدانند مگر شير زنان و الاغ . و بعضى شير « 4 » گاو تازه دوشيده كه هنوز گرمى پستان در او باقى « 5 » باشد
هامش
( 1 ) . ب : رنگ و رخساره
( 2 ) . ب : - به
( 3 ) . الف : سبزيات
( 4 ) . ب : - شير
( 5 ) . ب : - باقى