بسيار نافع و از قبيل آب حيات دانستهاند و غير اين دو سه شير خصوص شير بز را جوشانيدن بهتر مىدانند و طريق جوشانيدن آن « 1 » ، آن است كه به قدر ربع آن آب شيرين خالص داخل كنند و به آتش ملايم بجوشانند تا آب برود و شير بماند پس بعد از سرد شدن بنوشند و شير را بعد از دوشيدن ، زياده از چهار ساعت نگذارند ، بايد زود استعمال نمايند و بايد اجتناب كنند از شير حيوانى كه تازه بچهء آن مرده يا ساقط شده باشد و بسيار لاغر و يا مريض و يا حامله و يا تازه زائيده و يا قريب به انقطاع ، كه موجب امراض كثيره است . و حكماى هند گفتهاند كه شير گاو سفيد ، دافع سودا است و شير گاو سرخ ، قاطع بلغم و شير گاو زرد ، دافع سه خلط .
شير گاوميش : از شير گاو بسيار غليظتر و دهنيّت و جبنيّت بر آن غالب و ثقيل و بطىء الهضم و سريع الاستحاله به خلط غالب و صفراء است .
و شير ميش : كه گوسفند باشد دهنيّت و جبنيّت بر آن غالب و بهترين آن شير ميش سياه است . طبيعت آن گرم و تر . مقوى جوهر دماغ و نخاع و باه و نيكوئى رنگ و رخسار و دفع مضرت جماع .
شير بز : مائيت بر آن غالب است « 2 » . ديگر گفتهاند جبنيّت آن زياده است و مايل به حرارت است بعضى بارد در اول و رطب در دوم مىدانند . معتدلترين شير حيوانات است و از حيوان جوان فربه صحيح المزاج خالى از علت و مرض ، و رنگ آن هم سرخ باشد بگيرند شير آن را گرماگرم بنوشند مليّن بطن و مدر بول . به جهت قرحهء مثانه و تقويت باه و تدارك ضرر جماع و عرق النسا حادث از گرمى و يبس . و در « 3 » ساير افعال
هامش
( 1 ) . ب : - آن
( 2 ) . ب : - است
( 3 ) . ب : - در