معتدل بعد از آن مولّد منى و نعوظ قوى . و تخم ماهى در تقويت باه قوى الاثر « 1 » و مولّد منى و منعظ و به جهت زحير و سرفه حار نافع .
و بهترين « 2 » طريق خوردن ماهى ، بريان كردن و كباب بر آتش است كه بر معده سبكتر از بريان نمودن « 3 » در روغن است . و گوشت ماهى مضر مبرودين و مرطوبين و دماغ رطب و عصب و معدهء بلغمى به خصوص به جهت آدم چاق سمين بسيار گوشت ؛ زيرا كه اين بدنها از خوردن ماهى به زيادتى لزوجت و رطوبت ، كسب زيادتى برودت و رطوبت و تولد بلاغم غليظهء « 4 » رديّه كه از او امراض خبيثه حادث مىشود ، مىنمايد و مصلح آن در مزاج بلغمى زنجبيل پرورده و گلقند و ترشى كبر و سركه و گلپر و جاوشير و امثال اينها . و محرورين را خوردن با سركه بهتر از ساير ترشيها است و بالخاصيه مورث تشنگى و رافع آن سركه و آبكامه و در بعضى امزجه ، شور آن موافقتر و عطش با آن كمتر و در بعضى امزجه ، تازهء آن بهتر .
و آشاميدن آب بسيار بعد از آن به غايت مضر ، به حدى كه گويا آن را زنده و خود را مرده گردانيدن است و باعث امراض مزمنه است . اما شراب بعد از انحدار آن نافع و قبل از آن باعث سدّه ، به سبب نفوذ اجزاى غير منهضمهء آن به عروق و جلد و مولّد امراض رديه مثل جرب و حكّه و قوبا و امثال اينها و جمع آن با شير و با بيضهء مرغ و با « 5 » گوشت حيوانات برى بسيار مضر و محدث امراض مزمنه ، و نمكسود آنكه پانزده روز زياده بر آن نگذشته باشد مايل به گرمى و خشكى ، مورث اشتها و موافق مبرودين و نمكسود كهنهء آن مورث خارش و جرب و قوبا و تقشير جلد و بيدارى و مولّد اخلاط فاسدهء محترقهء سوداويه .
هامش
( 1 ) . ب : قوى الامر
( 2 ) . ب : - بهترين
( 3 ) . ب : بريان
( 4 ) . ب : بلاغم
( 5 ) . الف : يا