در بيان گوشت ماهى :
بدان كه حيوان آبى كه عادت به خوردن او جارى شده جنس ماهى است و انواع او بسيار است ، بعضى را اسامى مخصوص [ مىباشد ] و تعداد آن غير خالق انام جل اسمه كسى نمىداند و در حديث نبوى صلى اللّه عليه و آله وارد است كه : « حق سبحانه و تعالى خلق كرد هزار قسم از دابه را و نهصد قسم آبى و يكصد قسم برّى » . و بهترين ماهى آن است كه در آبهاى شيرين خوشگوار كه سرچشمهء آن بعيد و بر روى سنگ و سنگريزه « 1 » كه صخره نامند و يا رمل گذرد و هميشه جارى و مكشوف باشد و باد بر آن بوزد ، تكون يابد و مقدار آن در بزرگى و كوچكى متوسط است و سريع الحركت و فلس آن بسيار و استخوان آن بزرگ و بوى بد نداشته باشد و پشت آن منقّط به سياهى يا خطوط سياه مايل به سبزى و شكم آن سفيد و در همان روز صيد شده باشد و شب مانده ، زبون [ است ] زيرا كه « 2 » گوشت آن بسيار لطيف و نازك است ، زود فاسد مىگردد مگر آنكه او را نمكسود نمايند و بنابراين بهترين ماهيها ، ماهى « 3 » رضراضى است « 4 » كه در گيلان او را ماهى سفيد نامند و بعد از آن ماهى شبوط و هازنى و ماهى درياى شور كه مكان او در لجج دريا باشد .
اما ماهى سواحل كه از كنار دريا صيد مىكنند بهتر و نازكتر و لذيذتر از ماهى رود است و از اقسام ماهى خوب ، ماهى حلوا است كه « 5 » در شيراز به هم مىرسد و ماهى آبنوسى كه در نواحى سيلان صيد مىكنند و شاهماهى كه در بحيرهء طبرستان و ساليان صيد مىنمايند و قزلآلا كه منقّط به سرخى است و در رودخانههاى محمود
هامش
( 1 ) . الف : زيزه
( 2 ) . ب : - زيرا كه ؛ + و
( 3 ) . ب : - ماهى
( 4 ) . ب : - است
( 5 ) . ب : و