فصل هشتم در تدبير حفظ صحت دست و پا
چون دست و پا از گوشت خالى و از معدن حرارت غريزى دور است ، نهايت بايد اهتمام نمود كه در سفر و حضر در فصل سرما و زمستان ، برودت به دست و پا نرسد خاصه در سفرها . و تدبير حفظ صحت اطراف بدن در كتب طبيه « 1 » بابى است وسيع .
بالجمله از بابت تقدم به حفظ ، قبل از سوار شدن بايد دست و پا را به روغنهاى گرم بالقوه و بالفعل مانند روغن زيتون و يا گردكان و يا « 2 » روغن بادام تلخ خصوص كه فلفل يا « 3 » عاقرقرحا يا جندبيدستر يا حلتيث داخل نموده ، چرب نمايند و قطران بمالند و ما بين انگشتان دستها و پاها را به پشم نرمى بپيچند و دستكشهاى كرك به دست بكنند « 4 » و جوراب « 5 » پشمى نرم بپوشند و كفش و چكمه كه به پاى مىكنند بايد كه تنگ نباشد و نهايت مراقب باشند نگذارند كه موزه ، تر بشود و اگر احيانا تر گردد آنچه تر گشته ، تبديل نمايند و هرگاه در طى مسافت ، شدت سرما اثر كند قدرى از مسافت را پياده طى كند و پاها را از جوراب و موزه بيرون آورد « 6 » و قدرى بمالد و باز به راه افتد .
اما تدبير عضوى كه سرما زده باشد « 7 » همان زمان كه اثر آن ظاهر گردد از كم حسى عضو و تغيير رنگ و ورم دست و پا ، به زودى پوشش عضو را تبديل كند و بمالد و در آب گرم گذارد و باز هم بمالد و كاه گندم « 8 » را بجوشانند و عضو را در آن گذارد و يا
هامش
( 1 ) . ب : طيبه
( 2 ) . ب : با
( 3 ) . ب : با
( 4 ) . ب : كنند
( 5 ) . ب : جورابهاى
( 6 ) . ب : كند
( 7 ) . ب : سرما برده باشد
( 8 ) . ب : گندمى