در روزى چهار پنج بار نشانند و همين تدبير تا يك هفته به عمل آرند .
ديگر اگر مرد پيرانهسال را در فصل سرما بول الدم عارض شود شيرهء عنب الثعلب شيرهء تالمكهانا شيرهء تخم خشخاش هر يك چهار ماشه در آب برآورده خميره صندل يك توله حل كرده بدهند روز دوم شيرهء تخم خربزه سوم روز طباشير صمغ عربى كتيرا يك ماشه سوده پاشيده چهارم روز شيرهء كاكنج پنجم روز شيرهء مغز چلغوزه چهار ماشه ششم روز شيرهء بهمن سفيد چهار ماشه و بنادق البزور چهار ماشه سوده پاشيده افزايند باز اطريفل گشنيزى يك توله شيرهء كاكنج و عنب الثعلب و بهمن سفيد هر يك چهار ماشه و غير آن بدهند .
ديگر اگر با حبس بول خون اندك اندك از خراش حصات آيد حجر اليهود دو ماشه صمغ عربى يك ماشه به گلاب سوده همراه شيرهء خارخسك شيرهء خيارين شيرهء تخم خربزه شربت خشخاش و شربت بزورى دهند و نطول ترب مع برگ هفت عدد و برگ شبت يك آثار شلغم مع برگ پاؤ آثار گل بنفشه خسكدانه حب القلت بابونه گل خطمى و غيره هر واحد دو توله فرمايند پس اگر ضعف كبد به باعث پيرانه سالگى باشد در فصد توقف كنند و به رعايت زلو بر عصعص جائز دارند و گل خطمى سه ماشه در عرق شاهتره پنج توله گلاب چار توله جوشانيده صاف كرده شيرهء بستانافروز شيرهء تخم خشخاش هر يك چهار ماشه خميرهء صندل يك توله حل كرده دهند .
ديگر اگر در ابتدا اسهال دموى و بول سرخ باشد باز در بول هم خون آيد و در فصد خوف ضعف كبد و زيادتى آفت گرده بنا بر پيرانه سالگى باشد شيرهء تخم خشخاش شيرهء مغز بادام هر يك چهار ماشه عرق عنب الثعلب ده توله خميرهء صندل يك توله بالنگو چهار ماشه پاشيده دهند .
پس اگر مريض گويد كه اول درد مىشود باز بول به خون آميخته مىآيد و در آخر سوزش مىشود بول را به كاسهء چينى گذاشته ببينند اگر ريگ معلوم نشود شيرهء خرفه شش ماشه شيرهء اصل السوس چهار ماشه شيرهء دانهء هيل سه ماشه در نسخهء سابق افزايند و به جاى بالنگو نشاسته سوده پاشيده كنند .
روز دوم به جاى خشخاش شيرهء تخم كاهو شش ماشه كنند روز چهارم باز شيرهء تخم خشخاش و شيرهء بهمن سفيد هر يك چهار ماشه بجاى دانهء هيل و صمغ عربى يك ماشه سوده بجاى نشاسته نمايند چنانچه دستور تبديل شيرجات است تا طبيعت به يك دوا مألوف نگردد كه اثر دوا كم شود .
باز ثعلب مصرى يك ماشه سوده پاشيده و شيرهء بيخ انجبار چهار ماشه افزايند باز سفوف ثعلب مصرى تخم بستانافروز ستاور صمغ عربى بهمن سرخ بهمن سفيد شقاقل مصرى طباشير هر واحد يك ماشه كوفته بيخته خورده بالايش شيرهء اصل السوس شيرهء مغز تخم هندوانه شيرهء بيخ انجبار هر يك چهار ماشه خميرهء صندل يك توله بالنگو چهار ماشه پاشيده دهند بعد از آن ادويه كه براى مرد پيرانهسال در فصل سرما به سابق مذكور شد به كار برند .
ديگر اگر بول الدم و قارورهء سياه و اقتم و سوزش نيز باشد و خلل در گرده معلوم شود شيرهء خارخسك شيرهء كاهو هر يك هفت ماشه عرقيات شربت انار دهند باز شيرهء خرفه اضافه نمايند بعده قرص گلنار كه در آن سليخه و گل ارمنى است و قرص كهربا كه در آن كهربا و بسد است طيار كنانند و صبح گل ارمنى نيم ماشه كهربا دمالاخوين گلنار هر يك ماشه سوده در شربت نيلوفر آميخته همراه شيرهء پوست بيخ انجبار چهار ماشه شيرهء خرفهء سياه در عرق بارتنگ عرق شاهتره برآورده شربت نيلوفر دو توله بارتنگ پنج ماشه پاشيده بخورانند و شام قرص گلنار پنج ماشه سوده همراه شيرهء خرفهء سياه پنج ماشه لعاب بهدانه سه ماشه در عرق بارتنگ برآورده شربت نيلوفر دو توله بارتنگ پنج ماشه پاشيده بدهند بعد از آن اگر بر بول مگس نشيند و دهنيت معلوم شود در نسخهء صبح شيرهء پوست بيخ فالسهء شكرى شش ماشه و اگر تازه باشد شب در آب تر كرده صبح زلال آن گرفته و در نسخهء شام ست گلو و اگر خوب نباشد شيرهء گلو اضافه كنند باز در نسخه صبح قرص كهربا يك ماشه افزايند .
پس اگر از تبريد شام اشتها ساقط شود صبح قرص كهربا قرص گلنار هر يك سه ماشه سائيده در شربت نيلوفر آميخته با شيرهء خرفه و لعاب بهدانه و عرق بارتنگ كه شام داده مىشد بدهند و به وقت شام آب زلال بيخ فالسه با قدرى شرينى بخورانند غذا خشكه و ساگ خرفه و كلى كچنال و براى تنقل بادرنگ و كسيرو و شربت انار فرمايند .
باز صبح قرص كهربا به شربت انار آميخته همراه آب كاسنى مروق هفت توله عرق بارتنگ شربت انار بارتنگ پاشيده دهند و نسخه شام همان آب زلال بيخ فالسه دارند باز در نسخه صبح بيخ انجبار زياده كنند بعد از آن اگر كاسنى سبز به هم نرسد عوض آب آن عرق كاسنى چهار توله عرق مكوه پنج توله اضافه كنند و به وقت شام باز قرص گلنار سه ماشه شيرهء پوست بيخ انجبار بيخ ماشه عرق عنب الثعلب شربت انار بدهند و مصطكى كندر هر يك نيم ماشه كهربا جفت بلوط حب الآس هر يك ماشه سوده به گلقند يك توله سرشته همراه عرق مكوه بخورانند .
حب كه جهت بول الدم و سيلان منى و سرعت انزال نافع طباشير كتيرا زرشك گشنيز مقشر تخم حماض گل ارمنى
اكسير اعظم ( فارسى ) — صفحة 525
مساهمون: محمد اعظم خان ( ناظم جهان )
ص٥٢٥