بمالند ؛ مثل زفت و فرفيون و جاوشير و قنه و پياز عنصل و امثال آنها و بياشامانند ترياق فاروق و مثروديطوس و قرص از حبّ البقر ، سداب خشك برى ، زراوند مدحرج ، حب الغار و تخم يونجه كه همه را كوفته و بيخته و با سركه خمير كرده و قرص سازند و يك مثقال الى دو مثقال آن را با شراب كهنه تا دو اوقيه - كه يك سير است تخمينا - و مكرر دادن حلتيت با شراب كهنه و خوردن گردكان و اطعمهء روغندار چرب و بايد ملاحظه با نظر ادقّ نمود كه كدام يك از عوارض ، هائلهتر مىباشد ؛ درد و سوزش موضع نهشه و صدمات آن بيشتر است و يا غشى و سقوط حركات و بىحسى و خدر اعضاء ؛ در صورت اولى ، اقدام بر تسكين درد و ازالهء سم از موضع به وضع ادويه جاذبهء سم و مكيدن بايد نمود . و در صورت ثانيه ، مىبايد اقدام بر شرب ترياقات و علاج نكايت باطنى نمود . مقدار شرب ترياق كبير را تا يك مثقال با شراب ريحانى گفتهاند .
فصد را قبل از وقوع انتشار سم ، به اصرار منع نمودند ؛ بعد از انتشار ، جايز و نافع دانستهاند ؛ اما حقير ، به تفصيل معروض در طاعون ، معتقدم كه فصد از جانب موافق و ما دون الرّبط ، در اخراج سم ، از اقرب طرق بىشبهه است ؛ مثلا نهشه در ساعد راست واقع شده ، مرفق را محكم مىبنديم كه مانع شود از سريان سمّ به ما فوق مرفق و تنور البدن و رگ زير نهشه را فصد مىنمائيم . شبههاى نيست كه طبيعت ، خون حامل سم را از موضع نيشتر ، اخراج مىكند و موذى را از رخنه قريبه كه اقرب طرق مىباشد و اخراجش اسهل است ، برنمىگرداند و به اعضاء رئيسه يا شريفه كه همواره حافظ و حامى آنها از موذى است و بعيده است از موضع نهشه ، نمىرساند و انكار اين مطلب ، مكابره است .
امّا لذع عقارب ؛
پس علامت لسعه آنها ، ورم سرخ با صلابتى است و در بدن ، سردى و گرمى به اختلاف احساس مىنمايد و ضعفى و كربى و عرق سردى در اكثر و سستى در بدن دارد .
علاجش بستن محكم بالاى موضع نهشه و شرط عميق و مكيدن با محجمه و ساير تدابير معينه جاذبه از داخل به خارج و نرم كوفتن عقرب و بستن بر موضع لسعه و يا نرم كوفتن بزرك و گوگرد و سير و نمك و بستن بر موضع .
ولى بهتر از همهء اينها ، ماليدن عرق شراب و گذاردن عضو است در عرق و شرب دو سه پياله از همان ، منجى و مسكّن درد است ، اسرع و احسن از همه . - و براى اين است كه در همهء خانههاى اهل كاشان ، مينائى عرق ، لا محاله هست - هر قدر آن عرق ، تند و قوى