مرواريددار و امثال آنها را آشامند . اگر تشنّج و لرزيدن سر و بدن و سوء تكلم و پريشانى حواس باشد ، معلوم است اضرارش به دماغ بيشتر است ؛ بايد از مشمومات بارده ، در بروز آثار حرارت و حاره ، در بروز آثار برودت ، محاذى دماغ دارند و از آب آنها استنشاق نمايند و مكرّر ، اطليه بارده و حارّه ، مانند نطول اسفرزه و گشنيز تر و هميشه بهار و سائيده صندلين و نيلوفر و بنفشه و سيب و به شيرين و امثال آنها در سموم حاره و يا مانند ياسمين و نرگس و نسرين و عود و مخلصه و جندبادستر و مشك و امثال آنها در سموم بارده و همچنين آشاميدن و احتقان هريك از آنها را بعد از شرب ترياقات براى تسكين عوارض هائله و استخلاص از ضرر سموم ، به انضمام البان و كره و روغن بادام ، نافع و منجح است .
اما احتراز از هوام و طرد آنها : اولا ، به نگاه داشتن اوز و بط و گربه و لقلق و طاووس و بز كوهى در خانه و دور گذاشتن چراغ را از محل خوابگاه و رسيمانى را به قطران آلوده با حلتيت در خوابگاه كشيدن و تبخير به شاخهء انار و يا سم بز و شاخ گوزن و كبريت و سگبينج و زفت و پاشيدن آبى كه نوشادور و قند در او حلّ كرده باشند در خانه و دور خوابگاه و بوىمادران را يا تره تيزك را فرش نمودن و بر اطراف فرش پهن نمودن و خود عقرب را جوشانيدن يا سوزانيدن كه بخار و دودش در خانه منتشر شود و كبريت و سم الاغ را دود كردن و زرنيخ زرد و پيه بز و حلتيت حلّ كرده در آب و پاشيدن آب طبيخ سداب و دفلى و حنظل از براى طرد براغيث كه كيك باشد و فرش نمودن علفى كه دار المرز كنكواش مىنامند و پوست روباه ، مجرب است .
پشه از دود انجير و سرگين گاو و سياهدانه و چوب صنوبر مىگريزد و به عضو چرب كرده ، پشه كم مىنشيند .
امّا مگسها از آب طبيخ خريق سياه و رائحه زرنيخ زرد و كندش مىگريزند و قاتل آنها است .
موش را مردار سنگ و شك و خبث الحديد ، قاتل و طارد است و رائحه زاج مىگريزاند .
مورچه از دود گوگرد و قطران و حلتيت و زهرهء گاو مىگريزد .
اصناف زنبور از بخار و دود گوگرد و سير خام مىگريزند و بر عضو ماليده شده خطمى ، نيش نمىزنند .
ارزه از دود پر هدهد و پر كلنگ و هم از گشنيز خشك و پودنه مىگريزد .
شرح و نگارش نو و روان از تسهيل العلاج و رساله حافظ الصحة ( فارسى ) — صفحة 287
مساهمون: مؤسسه احياء طب طبيعى
ص٢٨٧