آنها كه بعضى در ابتداء بعد از تنقيه مناسبه مخرجهء بلغم و سودا - كه ماده تكوّن اغلب آنها همين دو خلط است - به استعمال اطليه و اضمدهء محللّه با تكرار و طول مّدت ، تحليل مىرود .
سلعه متبريهء
صاحب كيسه را به جز شكافتن و با كيسش اخراج نمودن علاجى ديگر ندارد ؛ اما قابلهء مر انفجار را مانند اورام مغابن - غير طواعين - و دوبيلههاى غير منكوسه و خراجات و باغره و انواع دماميل و بثور را علاج ، تنقيه و فصد و اخراج خلط غالب فاسد - به قدرى كه اطمينان نرسيدن مدد به موضع علّت حاصل شود - و در اين ضمن ، استعمال اطليه رادعه و ملينه و مسكنه اوجاع را به قدرى كه لازم باشد غفلت و كوتاهى ننمايد تا بعد از امن از انصباب مواد ، اقدام بر پختههاى منضجه اورام نمايد و از قوى الانضاج ، متدرجا به اقوى انضاجا رساند .
هرگاه بنفسها و يا به گذاردن ادويهء مفجره قويه منفجر شود ، نعم الاتفّاق است ؛ و گر نه بعد از نضج كامل ، نيشتر زند و دوبيله را عميقتر و رعايت مذاهب الياف اعصاب و اوتار عضلات را نمايد كه در زدن نيشتر ، مقطوعه نگردند ؛ هرچند اين رعايت بر غير مهره فن تشريح ، بسيار مشكل است - چنان كه فصّادها و اكثر بطّاط اطلاع ندارند - و اعتقاد حقير ، حكم به اين رعايت ، امر را مشكل نمودن است ؛ زيرا كه بعد از پخته شدن ورم ، نرمى كاملى در جلد و مادّه زير آن به هم مىرسد و الياف عصب و اوتار عضله ، در كمال صلابت است كه يقينا صلبتر از لحم عضله است ، چه رسد به لحوم غددّيه رخوه كه الين اين اجسام است و سر نيشترها در كمال باريكى و تندى است ، ممكن نيست كه نرمى را گذارد و قسمت صلب را قطع كند و يا نرم و صلب به يك حالت انقطاع پذيرد ؛ پس تزلزل در زدن نيشتر ، از اين جهت ، لزومى ندارد . هرچه نيشتر در سمت زيرين ورم زده شود كه مده ، خروجش اسهل باشد ، اولى است .
بعد از انفجار - بنفسه يا به زدن نيشتر - و اخراج مدّهء حاضره مىبايد فتيله آلوده به مرهم در سوراخ خروج مدّه بگذارند ؛ و از آن پخته سابقه كه براى نضج ورم ، مىگذاشتند قدرى بر كرباسى كشيده بر رويش گذارند خصوصا كه صلابتى در زير و اطراف ورم ، باقيه و انضاجش لازم باشد و روز و شبى دو دفعه يا سه دفعه فتيله را برآورده و مدّه نضجيه را اخراج نموده ، مجددا فتيله گزاريده تا به اتمام مدّه اخراج شود و فتيله را به واسطهء روئيدن گوشت صحيح ، جواب دهد .
هرگاه دور موضع انفجار ، زخم باشد ، مرهم را بر پارچه ماليده بر آن زخم روى فتيله