كبيره و صغيره مفصلا نوشتهام براى دانستن و معمول داشتن ، رجوع به آنها بايد نمود تا مقصود را از روى بصيرت به عمل آورند .
امّا در اينجا ، اقتصار بر معالجه حمى وبائيه است پيش از عروض من باب مقدمه و احتراز از وقوع ، و بعد از ابتلا و عروض حمى ، من باب استخلاص از اين مرض قليل الامهال كثير الاخطار .
امّا پيش از عروض ، همينكه مسموع شد عروض قى و فعل در اشخاص متعدده ؛ خاصه سرعت موت در ايشان ، پس مىبايد اقدام به تنقيهء مختصره از امالههاى جزئيه و آشاميدن ملينات خفيفهء سريع الاجابتى نمود ؛ از قبيل : ترنجبين داغ و آب آلوى بخارائى خيسانيده و يا شرب نمك فرنگى از شش مثقال الى نه و ده مثقال در عرق كاسنى داغ يا آب تمر خيسانيده در صورت غلبهء صفرا و تلخى دهن و بعد از اجابتها ، نخودآب با سكنجبين يا با آلو پخته را مصروف دارد و شب ، غذاى كمروغنى يا آش ترشىدارى مصروف دارد و
روز ديگر را صبح ، عرق كاسنى يا عرق شاهتره با سكنجبين بياشامد و اگر ترس و وحشتى در احوال خود احساس كند ، قبل از شرب عرق و غيره ، فرنجمشك و تخم شربتى و اگر در سينه خراشى باشد ، به اضافهء بهدانه و قدومه - در عرق گاو زبان يا نيلوفر پياله ريخته اندكى كه لعابش برآيد ، با نبات جوشانيده بخورند ؛ حب پادزهر و يا حبّ مرواريد هم اضافه نمايند ، اقوى مىشود .
بعد از ساعتى عرقهاى مذكوره را اگر عطش و التهابى در خود بيند ، سرد با سكنجبين و يا با شربتى كه مضرّ سينه نباشد بياشامد و با فقدان التهاب ، به هرچه معتاد است - به غير از اغذيه - مانند چائى و يا شربت بيدمشك و امثالش مصروف دارد و بعد از انحدار آن از فم معده ، فصد نمايد ؛ خاصه اينكه معتاد باشد و مدّتى از گرفتن خونش گذشته باشد و در صورت فساد رنگ و قوام ، تا شصت و هفتاد مثقال از قيفال - خاصه صداعى و يا دوارى گاهى داشته باشد - و يا از باسليق ، در صورت طپش قلب و تنگى نفس و زياد بودن واهمه به همان مقدار يا بيشتر و يا كمتر خون بگيرد كه عوارض ، خصوصا واهمه و غيرها ازاله خواهد شد .
اما بعد از عروض وباء و بروز تبش و عموم حالاتش ، در اكثر مستعدين علامتش اين است كه در ابتداء ، آثار غثيان و تهوعى در معده پديدار مىشود و بىاختيار قى مىنمايد اگر قبل از بروز ، غذائى خورده باشد دفع مىشود و بعد از آن رطوبات رقيقهء سپيد رنگى
شرح و نگارش نو و روان از تسهيل العلاج و رساله حافظ الصحة ( فارسى ) — صفحة 270
مساهمون: مؤسسه احياء طب طبيعى
ص٢٧٠