مثقال ، سپستان در عرق كاسنى جوشانيده و با ترنجبين و يا شيرخشت بياشامند .
اگر نوبه ، صبح يا وقت نهار باشد ، مجال شرب منضج نمىباشد ، لا بدّ است كه دو ساعت قبل از وقت نوبه ، بناى آشاميدن عرق كاسنى داغ يا ممزوج به عرق گاو زبان با گنه گنه گذارد و اگر براى تقويت فم معده ، گلقند آفتابى را از چهار الى شش مثقال با سكنجبين منعنع تا يك سير قبل از شروع به خوردن گنهگنه بياشامد ، بسيار مناسب است .
بعد از بروز آثار نوبه ، اگر تهوع باشد مبادرت به قى نمايد و تعجيل در شرب سكنجبين و آب داغ نمايد و پر يا انگشت به حلق برد و اصرار در دفع صفراى مهوّعه كند ؛ كه اگر آن صفرا قبل از حدوث غش دفع شود و بعد از قى ، گنهگنه را بلع نمايد ، ظن قريب به علم است كه عروض غش را منع نمايد ؛ ولى اگر غثيان و تهوّع اندك باشد و بعد از شرب سكنجبين و آب داغ ساكن شود ، البته الحاح و اصرار بر قى ننمايد ؛ كه بسا مىشود طبيعت ، خلط موذى را منحدر از فم معده نموده ، اقدام به قى ، خلاف فعل طبيعت مىشود و ارجاعش به فم معده ، باعث شدت غش ، بلكه ترشح به قلب مىشود و حالات موحشه پديدار مىگردد ؛ خاصه اينكه ماده ، صفراى زنجارى باشد كه از حدت ، مانند سموم است و اغلب ، غثيان و تهوع ، از اذيت آن به فم معده - كه زكاوت حس دارد - حادث مىشود بعد از آنكه به شرب آب داغ و سكنجبين به سهولت دفع نشود ، معلوم است كه طبيعت ، آن را نزول به اسافل معده داده كه به اسهال دفع نمايد مىبايد اعانت بر دفع آن به اسهال نمود كه مخالف با فعل طبيعت نشود و ان شاء الله تعالى شفاى عاجل حاصل آيد .
[ تب وبائيه ]
از جمله حميات عارضهء اتفاقيه ، تب وبائيه است كه در اين ازمنه ، حدوثش اكثريت بهم رسانيده و آن ، تبى است در ظاهر بدن ، بسيار ملايم بلكه اكثر اين است كه ظاهر بدن - خاصه اطراف بدن تا مرفق و زانوها - ، سرد است و در باطن ، احتداد و التهاب دارد ؛ زيرا كه اسباب عروض اين ، ردائت هوا است كه هم محيط به ابدان است و هم دائم الورود به تنفّس از مسامّ بدن و به استنشاق دائم ضرورى حيات و به اين سبب در اكثر مردم بلكه در حيوانات زكية الحس تاثير آن هوا ظاهر مىشود كه فرار را بر قرار اختيار مىنمايند و اسباب ردائت و عفونت هوا ، سابقيه و و اصليه هر دو هست و هر دو هم سماويه مىباشد كه نظرات و اشكال كواكب ، باعثه بر آن است ؛ چنانچه منجمّين ، قبل از حدوث ، حكم بر حدوثش مىنمايند . جميع اسباب و علامات و تأثيرات و طريقه احترازاتش را در وبائيه