صفرا حادث مىشود و از مادهء صفراويهء صرفه كمتر عارض مىشود و در ربع و از موادّ سوداويه ، نادرة الوقوع است . از جملهء علامات آن قبل از عروض غش ، بروز ضعف در فم معده است و گاهى به واسطه زكاوت حس فم معده و ضعف قلب و حموضت اغذيه در معده و متأذى شدن از ورود اغذيه شديدة الحموضة و يا كثيرة الرطوبة و فاسد شدن فواكه سريعة الفساد و الاستحالة است همينكه نوبههاى مواظبه و يا شطر الغب براى صاحبان اين احوال رو داد شود مىبايد از رعايت فم معده و اعراض آن غفلت نشود و گر نه به زودى مبتلا به غش مىشود و رعايت ، اين است كه از ترشىها و ميوهها و اشربهء باردهء بالفعل ، حتّى آب سرد را قبل از عروض نوبه و بروز آثارش و ابتداى بروز قشعريره و لرز تا گرم شدن تمام بدن ، بلكه تا اواسط اشتداد تب ، كمال احتراز را داشته باشد و در صورت عطش ، آب داغ يا عرق گاو زبان داغ تجرّع نمايد و بر فم معده ، اطليه مقويه ؛ مانند سائيدهء عود قمارى ، سنبل الطيب و سعد كوفى در گلاب را مكررّ نيم گرم بمالند ؛ زيرا كه بسيار كم اتّفاق افتاده است كه نوبهها از ابتداى عروض ، غشّيّه شود ؛ بلكه بعد از انقضاى دو سه نوبه و عدم التفات مريض يا طبيب به نكات مذكوره و احتراز نكردن از جالبات غشّى ، منجر به عروض غشّ شده .
[ درمان ]
علاجش در حالت غش ، همواره خبردار نمودن مريض است به ماليدن اطراف از زانو و به پائين تا سر انگشتها و از بازو و مرفق تا سر انگشت را به قوّتى كه درد آورد و مريض خبردار شود و اگر زياد بىهوش باشد كه به اين ماليدنيها خبر نشود بايد پىهاى دو طرف گردن و بالاى دوش را به قوّت بفشارند و الصاق محجمه بر رانها و ماهيچههاى زير زانو نمايند و به قوّت بادكش كنند تا خبردار شود و اگر چيزى به گلويش فرو رود شربتى از عرق گاو زبان و بيدمشك ممزوج با تخم شربتى نيم گرم بايد به حلقش بريزند و سابق بر اينكه جوهر گنهگنه پيدا نشده بود از مهره فرنگ يك نخود يا دو نخود در شراب دو ساله يا كهنهتر حل كرده به حلقش مىريختند تقويت مىكرد و مانع از شدّت غش بود و به زودى افاقه مىنمود و بسيار مىشد كه به انضمام تدابير ديگر - از تنقيهء مناسبه و تقويت به اغذيه و شرب معاجين كبار ، مانند ترياق و مثروديطوس - در انقطاع همچه نوبه صعبة العلاج سريع المخاطرة بسيار سريع الاثر بود كه بدون آن مهره ، خلاصى مشكل بود ؛ ولى در اين ازمنه ، جوهر گنهگنه نعم البدل آن در انقطاع نوبههاى ديگر به حد يقين رسيده است و در نوبهء غشيه هم نعم البدل است يا نه ، هنوز معلوم نشده ؛ زيرا كه حكم بر اقوائيت تأثير ، بعد از استعمال هر دو در مرضاى متعدّده كه نوبههاى آنها در