اكثر جهات شبيه به هم باشد و سرعت تأثير از طرق ديگر معلوم نباشد مىتوان بر آن حكم جازم شد و لله الحمد و المنة در اين ازمنه ، نوبه غشيه ، نادرة الوقوع است ؛ زيرا كه كه معالجههاى موافقه و مبادرت بر شرب گنهگنه مانع از رسيدن نوبهها به حد غش است .
بعد از افاقه از غش ، مىبايد مبادرت به تغذيهء سريعة الهضم قليلة المقدار كثيرة التقوية نمود ؛ مثل آب گوشت بىچربى دنبه كه قدرى شيرهء كباب جوجه داخل داشته باشد ممزوج با سكنجبين - خاصه ماده ، صفرا يا مركبّه با صفرا باشد - با قليل نانى كه در آن آبگوشت حل كرده باشند تا به زودى انهضام پذيرد و نفوذ به عروق كند . بعضى براى سرعت انهضام و نفوذ ، عوض سكنجبين ، شراب داخل نمودهاند ؛ خصوصا كه ازمنه فترت قصيره باشد ؛ مانند مواظبه كه زمان فترتش زياده بر شش ساعت نيست و وسعت براى تغذيه و تنقيه را ندارد در اين صورت بعد از انقضاى دو ساعت يا اندكى بيشتر مبادرت به معمول داشتن حقنههاى سريع العمل بايد نمود و بعد از عمل دو اماله ، تعجيل در شرب گنهگنه كند كه اقلا دو ساعت به بروز ابتداى نوبه مانده ، گنهگنه وارد معدهاش شود شايد منع از اخذ نوبه نمايد و اگر منع از اخذ نشود ، موجب خفت آن شود .
اگر نوبه ، هرروزه باشد و به اطوار شطر الغب ، اخذ و انقلاعش باشد مىبايد تنقيه را در زمان فترت روز نوبه ، خفيفه به عمل آورد و تغذيه و تقويت را به همان نحو برگزار نمايد .
امّا اگر اخذ نوبه به ادوار غب باشد ؛ خواه خالصه خواه غير خالصه ، زمان فترت ، امتدادى دارد ؛ در روز راحت ، عوض اماله مسهل ، مخرج صفرا و يا مخرج صفراى اغلظ از خالصه را مىتوان داد و آشهاى ترشىدار با سكنجبين و يا سركه و قند و يا تمر چاشنى دار و يا عوض آش ، خاصه بعد از فراغت از عمل مسهل با اتمام عمل امالهها و صرف نخودآب عصرانه ، يا عوض شام ، انارين و يا سكنجبين با كاهو و يا با مغز خيار و يا با كاسنى و يا نارنگى و يا پرتقال به قدرى كه اشتها و رغبتش تقاضا كند هرچند به تدريج مصروف دارد .
صبح روز نوبه ، اگر نوبه به وقت ظهر يا بعد از ظهر بروز كند ، منضجى لازم دارد از :
تخم گشنيز ، يك مثقال ؛ تخم كاسنى ، دو مثقال ؛ تخم كاهو ، يك مثقال ؛ تخم رازيانه ، دو مثقال ، نيم كوفته در عرق كاسنى جوشانيده ، با ترنجبين و يا شيرخشت ، از شش الى هشت مثقال ، بياشامند و يا از ريشه كاسنى ، بنفشه ، گل سرخ ، گل گاو زبان ، از هريك دو
شرح و نگارش نو و روان از تسهيل العلاج و رساله حافظ الصحة ( فارسى ) — صفحة 268
مساهمون: مؤسسه احياء طب طبيعى
ص٢٦٨