تخطي إلى المحتوى الرئيسي

شرح و نگارش نو و روان از تسهيل العلاج و رساله حافظ الصحة ( فارسى ) — صفحة 264

مساهمون:

ص٢٦٤
مىباشد و ضعف بينه هم احداث نمىكند و اشتهاء هم مىآورد . اگر لينتى در مزاج باشد كه دوامش را موجب ضعف بنيه داند ، هر روز صبح مغز هسته آلو بالو و انيسون ، بو داده ، كوفته ، در نقوع شيره كشيده و يا در عرق بيد جوشانيده و صافش را با نقوع مذكور ممزوج كرده بياشامند تا دو سه روز . و اگر با لينت ، پيچى در روده ، و زورى وقت عمل باشد ، اماله مزلقه از لعاب بزرك و خطمى و روغن بادام شيرين و روغن كرچك يك آب و يا دو آب به فاصله صبح تا عصر بريزد و ادخال فلوس ، عوض روغن بيد انجير هم نافع است و ان شاء الله تعالى ، نوبه و ساير اعراض ، رفع مىشود .

[ تب ربع دائر ]

اما تب ربع دائر كه ماده‌اش خارج عروق متعفن شده است ، علامتش نوبه نمودن يك روز است با قشعريره و سرما و لرز و شكستگى اعضا و امتداد تا بيست و چهار ساعت يا كمتر منقلع شدن به عرق و ننمودن نوبه تا دو روز و آسوده بودن از جميع عوارض تا چهل و هشت ساعت بعد از آن در همان وقت روز اول يا قدرى زودتر و يا ديرتر بناى كسالت و شكستگى اعضاء و قشعريره و سرما و لرز مىشود مثل روز اوّل و يا شديدتر و يا خفيف‌تر به همان امتداد و يا كمتر و يا زيادتر و بعد ، تب گرم احاطه مىنمايد تا منتهى شود به سيلان عرق و زايل شود . عروض نوبهء ربع ، كم مىشود كه ابتداءا باشد بدون تقدم حميات ديگر از غبّ و مواظبة و حميات مختلطهء مركبّه و شطرهاى نائبه و كم اتفاق مىافتد بعد از لازمه‌ها ، ربع دايره ؛ مگر اينكه لازمه‌هاى مركب با نائبه باشد و بعد از انقضاى لازمه‌ها ، نوبه‌ها به واسطهء ترمّد اخلاط ، منتهى به ربع شود ؛ از ترمّد هر خلطى كه منجر به ربع شود ، عوارض آن خلط ، در نوبهء ربع ظاهر مىشود و از آن اعراض ، معلوم شود كه ترمّدش از چه خلط است و تدبيرش بايد به ضديت آن خلط باشد ؛ مثلا اگر نوبه غبّ يا غبين منتهى به ربع شده است ، در حال عروض نوبهء ربع ، عطش و خشكى دهن و حدت تب گرم و اگر قى عارض شود ، با تلخى است و ساير عوارض صفراء ، اقل از نوبهء غبّ بروز مىكند و همچنين است ؛ عوارض ساير اخلاط ، در آن ربعى كه از ترمد آن خلط بهم رسيده است كمتر از اصلش بروز مىكند .

[ درمان ]

در علاج ، همه شريكند : مىبايد به هر منضج و مسهلى كه قبل از عروض ربع - در علاج نوبه‌هاى مقدم - معمول مىداشت ، در اينجا اقوى از آن را مصروف دارد ؛ مثلا در غب ، از مطبوخ : ريشه كاسنى ، بنفشه ، گل سرخ و عناب و سپستان با ترنجبين منضج
شرح و نگارش نو و روان از تسهيل العلاج و رساله حافظ الصحة ( فارسى ) — صفحة 264 | مؤسسه احياء طب طبيعى / ميرزا حاجى بابا محمد تقى شيرازى