جلب ، يك مثقال الى دو و از طرطير ، نيم مثقال الى يك مثقال ، صبح با آب گرم يا سرد بلع نمايند - در صورت امتداد نوبه كه از بيست روز بگذرد ، مداومت به سكنجبين بزورى و شربت اصول و قرص ريوند و امثال اينها مجوز است ؛ ولى معالجه به نحو مذكور و بعد از شرب يك دو مسهل مداومت به گنهگنه ، دو ساعت و كمتر قبل از بروز نوبه ، قاطع نوبه و قالع تب است و به ساير تدابير احتياجى نمىشود .
امّا حميّات مركبّه از اخلاط مختلفه
برحسب تعداد و مقتضيات اخلاط ، زياد است و آنچه معين و محدود شده است ، اقسام شطر الغب است كه صفرا و بلغم ، هر دو قبول عفونت نموده و اقتضاى بروز تبى برأسه نموده است و آن چهار قسم است : يكى آنكه
صفرا و بلغم ، هر دو خارج عروق متعفن شده است .
علامتش نوبه كردن هر روز است ؛ يك روزش كه نوبهء صفرا با نوبهء بلغم اشتباك دارد ، نوبهء شديده بروز نمايد و اعراض صفراويه ظاهر است و اگر متداخلان بروز كند ، دو دفعه لرز خواهد كرد ، پيش و پس و نزديك به يكديگر . و اگر متبائنان دو نوبه بيايد ، نوبه ثانيه در آخر نوبه اولى بروز خواهد نمود ؛ خلاصه به اين تفصيل ، نوبه يك روز شديده و يك روز خفيفه است .
قسم دومى از اقسام شطر الغب
آن است كه صفرا و بلغم هر دو در داخل عروق ، عفونت بهم رسانيده . علامتش تب دائمى است بدون قشعريره و سرما و لرز ؛ ولى اعراض تب صفراوى در يك روز است و اعراض تب بلغمى در يك روز و روز تب صفراوى ، اندكى با عوارض بلغمى تركيب دارد كه معلوم مىشود صفراى خالصه نيست .
سوّمى اقسام ، صفراوى دايره است با بلغمى لازم ؛
يعنى صفراء در خارج عروق ، عفونت و بلغم در داخل عروق ، عفونت بهم رسانيده . علامتش تب لثقه - بلغمى لازمه - است كه در اعراض ، بلغميه ، هر روز بر يك احوال است ؛ ولى يك روز نوبه صفراوى عارض مىشود با قشعريره يا لرز و تا چهار الى دوازده ساعت بيشتر نمىكشد كه عرق مىآيد و تب صفراوى بريده مىشود ولى بلغميه لازمه ، باقى است .
چهارمى از اقسام ، به عكس اين است ؛
يعنى صفراويهء لازمه است با بلغميهء دائره كه عفونت صفرا ، در عروق است و عفونت بلغم ، خارج عروق است . علامتش لزوم تب با عوارض صفراويهء لازمه است و هر روز نوبه بلغميه با بروز قشعريره و برد و لرز مىآيد و اعراض بلغميه و كسالت اندكى بروز مىكند .
علاج جميع اقسام :
مركب از علاج بلغميه و صفراويه است با رعايت جانب خلط غالب كه از اشتداد اعراض و انتقاص هريك ، معلوم مىشود .