تخطي إلى المحتوى الرئيسي

شرح و نگارش نو و روان از تسهيل العلاج و رساله حافظ الصحة ( فارسى ) — صفحة 259

مساهمون:

ص٢٥٩
سيلان عرق ، نخودابى از مرغ يا گوشت خالى از چربى زيره ، دار در صورت اشتهاى صادق بياشامند و گرنه ، ترك غذا اولويت دارد و آشاميدن چاى انسب است ، براى سيلان عرق و رفع كسالت و يا عرق گاو زبان با نبات داغ ، اكمل است .

روز دوم ،

خاكشى و آب داغ و گلقند آفتابى از چهار الى هشت مثقال مصروف دارد - اگر با ترنجبين تا هشت الى ده مثقال بياشامد انسب است - و تا نوبه دوم آثارش بروز نكرده است ، تعجيل بر معمول داشتن اماله مذكوره نمايد تا سه آب ، كه در دو آب دوّم و سوّم ، گزنگبين علفى ، هشت مثقال و بورهء ارمنى ، دو مثقال داخل كرده بريزند . هرگاه آثار نوبه بروز كند ، هرچه از اماله باقيه باشد البته معمول ندارند و مشغول به شرب آب داغ و ساير تدابير مذكوره شوند تا شدت تب گرم بگذرد اگر مايل به خوردن چيزى باشد ، نخوداب مذكور و يا از لعاب آش ساده و يا با سكنجبين مصروف دارند و اسلم اين است كه تناول سكنجبين را بعد از گذشتن هفت نوبه با آش قرار دهند و قبل از آن از احتياط دور است . هيچ وقت قبل از نوبه و در اوايل آن ، به شرب حموضات و ميوه‌ها و آب سرد اقدام ننمايند كه مظنهء خطر و احتمال عروض غش و سنگينى نوبه و امتداد آن است .

روز سوم الى هفتم

هر روز صبح منضجى از ريشه شيرين‌بيان يا ريشه رازيانه يا هر دو ، از هريك دو مثقال ؛ افسنتين ، نيم الى يك مثقال ؛ بادرنجبويه ، بنفشه و گل گاو زبان ، از هريك دو مثقال ؛ زوفا ، پرسياوشان - خاصّه سعالى يا علتى در اعضاى تنفس باشد - و سپستان ، تا هشت و ده دانه همه را جوشانيده ، صاف را با ترنجبين از هشت الى ده مثقال بياشامند گلقند را از جمله منضجات لازمه علل بارده رطبه بلغميه است ، با منضج مذكور يا با ترنجبين و آب داغ و يا با سكنجبين و يا به تنهائى مىتواند داد و اماله را هم در چهارم و ششم ، از اماله مذكوره يا اقوى از آن ، مثل اكليل الملك ، بزرك ، قنطوريون دقيق نيم كوفته ، از هريك سه مثقال ؛ افسنتين ، بابونه خشك ، برگ سداب خشك ، گاو زبان ، ريشه رازيانه ، ريشه شيرين‌بيان ، گل سرخ ، از هريك دو مثقال ؛ سنا مكى ، شش الى هشت مثقال و سپستان تا بيست دانه ، همه را جوشانيده و در صافش كافشه ، از دو الى شش مثقال ؛ شيره كشيده شكر سرخ و گزنگبين علفى ، از هريك ده ، دوازده الى شانزده مثقال در آن آبها حل نموده و با روغن بيد انجير ، دوازده الى شانزده مثقال سه يا چهار قسمت نموده ، در آب اول ، خاكشى و نمك ، از هريك تا دو مثقال نيم كوفته داخل كرده و در دو و يا سه آب ديگر بوره ارمنى ، تا دو مثقال سائيده و به دفعات تا غروب حقنه نمايند و بسا شده از جهت عصيان طبيعت و غلظت و لزوجت بلغم ، تربد سفيد مجوّف مدبّر نيم كوفته در