تخطي إلى المحتوى الرئيسي

شرح و نگارش نو و روان از تسهيل العلاج و رساله حافظ الصحة ( فارسى ) — صفحة 256

مساهمون:

ص٢٥٦
در روز هفتم ، منضج مذكور را با شيرخشت بياشامند و به انتظار نوبه ، به طريق مذكور رفتار نمايند . اگر نوبه بروز نكرد ، به آش ترشىدارى تغذيه نمايند و اگر نوبه بروز كند ، بعد از گذشتن سرما و لرز و اوايل تب گرم ، عوض آش - اگر غذا نخورده باشد - يكى از ميوه‌هاى سرد و تر مثل خيارين با سكنجبين و يا آلوچه رسيده و يا كاهو با سكنجبين و امثال آنها و از مركبّات ليمو و نارنگى و پرتقال - در هر فصل هريك موجود باشد و احوال مريض اقتضاى خوردنش را كند - به قدر اشتهاء و رغبت مصروف دارد و شبش را به يكى از آشهاى ترشىدار تغذيه نمايد . روز هشتم ، روز شرب مسهل است ، از مطبوخ و يا نقوع مذكور و با نمك و شيرخشت هريك را مناسب داند بياشامد . افشره تمر ؛ خاصه اگر نمك بخورند مناسب است عوض نخودآب روز ، آب هندوانه ؛ خاصه عطش مفرط باشد ، نافع است و شب را باز ، آشى روان با سكنجبين يا سركه و قند مصروف دارد . روز نهم ، مانند روز هفتم رفتار نمايد ؛ اگر نوبه بريده شود ، نعم المطلوب و گرنه روز دهم ، باز يكى از مسهلات مذكوره را بياشامد و شرب گنه‌گنه در اين ازمنه متداول است - هرچند قياس ، اقتضاى شربش را در نوبه‌هاى صفراويه نمىكند ؛ زيرا كه مزاجش گرم و خشك و موافق مزاج صفرا است ؛ ولى چون بىشبهه مانع از آمدن نوبه است - ، لازم است كه بعد از شرب يك مسهل مشروب ، مقدار يك نخود الى دو نخود يا كمتر در روز نوبه ، دو ساعت قبل از وقت نوبه حب كرده يا همين قسم با عرق كاسنى بياشامد ؛ ولى بايد از تنقيه بقيه اخلاط ، كاهلى ننمايد ؛ هرچند نوبه بريده شود ؛ زيرا كه اگر بقيه اخلاط مستعده مر قبول عفونت را به تنقيه اخراج ننمايد ، از عود نوبه آسوده نخواهد بود و البته عود خواهد نمود . خلاصه ، علاج غبّ خالص همين است تا نوبه بريده شود . تا انقضاى دو نوبه بايد صبحها شيره خنكى از تخم خرفه و گشنيز و خشخاش و مغز تخم خيارين از هريك دو مثقال يا كمتر يا بيشتر در عرق كاسنى يا نيلوفر با شيرخشت و يا با نبات و يا با شربت بنفشه و يا عوض اينها ماء الشعير بياشامد و روزها را از همان آشها و يا ميوه‌هاى مناسبهء مذكوره تغذيه نمايد و شبها به ترپلو كم‌روغن و گوشت بره يا جوجه و زرشك و آلو يا چلو باقليه ترشىدار و افشره‌هاى ترش اكتفا نمايد . بعد از انقطاع دو نوبه ، اگر در خون بدن زيادتى بيند از قيفال يا باسليق به قدرى كه لازم داند فصد نمايند كه براى عدم عود نوبه ، بسيار نافع است و اما اگر از اخراج خون باوجود زيادتى مقدار و يا ردائت كيفياتش غفلت نمايد و تكاهل ورزد ، مطمئن از عود نوبه و مفاسد ديگر نباشد ؛