اقتصار نمايد و شب را به آش و يا تر پلو كمروغنى كه زرشك بىدانه و آلوى بخارائى با جوجه در آب پخته كمتر از اشتها بخورد .
استحمام ، بعد از قطع تب لازم است و وقتش بعد از صرف شيره خنك است و توقّف ، يك ساعت الى يك ساعت و نيم از دخول گرمخانه و رفع حاجت و تنظيف از اوساخ ، بيشتر نباشد و بسيار احتياط در بيرون آمدن كند كه تصرف هوائى واقع نشود .
سهل است كه بعد از ورود به منزل سعى ، در تعريق بدن كند به آشاميدن چائى كممايه و يا عرق گاو زبان و نباتى داغ و گرمى منزل ؛ خاصّه زمستان باشد . نهار آن روز را بعد از سيلان عرق و بروز اشتها ، به خوردن آش بىترشى برگزار نمايد و اما محرقه كه سببش تعفن صفرا است در عروق حوالى قلب و فم معده در اكثر و نادرا از بلغم مالح نيز حادث مىشود و غب لازم كه سببش عفونت صفرا است در ساير عروق و علاماتش لزوم حمّى است كه قطع نمىشود و ابتداى بروزش در روز اول به عروض قشعريره و يا لرز است ، بدون احساس سرما ؛ بلكه مانند خليدن سوزن به بدن است تا گرمى تب تمام بدن را احاطه كند و لرز و يا قشعريره ساكن شود با تلخى دهن و خفگى قلب و حرارت سوزندهء گزنده و عطش و در اكثر ، درد سر و ساير اعضاء هم مىباشد و اعراضش يك روز اشتداد دارد و يك روز انتقاص و خفت دارد و از خصايص اين حمى است ؛ هرچند در محرقه مىشود كه نامعلوم شود از جهت شدت اعراض هائله و عدم احساس مريض به زياده و كم احوال و سياهى زبان بعد از زردى و بسا هست كه از سوم به بعد ، بناى بىهوشى و گفتن هذيان را مىگذارد و قاروره ، هرگاه از اول تا سوم و چهارم ، روز به روز صبغش زياد و زردى و ناريتش بيشتر شود و در چهارم و پنجم شديدة الصبّغ و با رسوب شود ، دليل بر سرعت انقضاى مرض است و برخلافش دليل بطوء مرض . و اگر با سفيدى باشد ، دليل توجه ماده است به دماغ ؛ مگر اسهال مرارى يا ورمى باشد ، دليل انصراف ماده صابغه است به جانب آنها .
علاجش نفض فضول صفراوى و سددى است از معده و امعاء به همان شرب منضجات مذكوره در اول صبح با لعاب اسفرزه و تكرار شرب لعاب اسفرزه با عرقهاى مناسب - كاسنى با عدم سعال و خراش سينه و نيلوفر با علل و خراش در اعضاى تنفّس - و پيوسته به شرب آن لعابها اخبار نمايند كه تشنه نمايند و حلقومش خشك نشود و بر روى سينهاش اطلبه مبرّده ؛ از قبيل صندل سرخ و گل داغستان در عرق نيلوفر سائيده ، لعاب اسفرزه داخل كرده با آب خيارين و آب سيب و به و كاهو و امثال آنها را ممزوج
شرح و نگارش نو و روان از تسهيل العلاج و رساله حافظ الصحة ( فارسى ) — صفحة 253
مساهمون: مؤسسه احياء طب طبيعى
ص٢٥٣