است . و اگر خون زياد بعد از براز برآيد ؛ خصوصا بىچرك و صديد و مده باشد ، معلوم است كه از كبد مىآيد و در اين صورت ، فصد از باسليق و يا اكحل و يا اسيلم دست راست لازم مىشود و بيشتر به مشروبات مذكوره علاج بايد كرد و بعد از شرب سه مسهل - خواه فلوس مزلق و يا روغن كرچك و روغن بادام باشد ؛ زيرا كه غير اين دو مسهل مغرى ، مسهل ديگر مناسب نمىباشد ؛ كه باعث سحج و خراش امعاء مىشوند - لازم است كه به اصلاح كبد و تسكين حرارتش پرداخت و هر روز صبح ، شيره خنكى از تخم گشنيز و تخم خرفه و تخم خشخاش - از هريك دو مثقال - و تخم حماض ، يك مثقال تا دو مثقال و مغز هستهء آلو بالو ، دو مثقال ، همه را برشته كرده ، كوفته ، در عرق بيد يا عرق بيدمشك يا نيلوفر ، شيره كشيده ، سياهى تخم خرفه را بالتمام بگيرند و طباشير صدفى - از يك مثقال تا دو مثقال - نرم كوفته در صافش سائيده كه جزء آب شود و در زياد بودن خون ، گل مختوم و پادزهر معدنى و كهرباى شمعى ، از هريك نيم مثقال در آن خنكى سايند با قند بياشامند و در زلقها ، آمله پرورده يك دانه يا دو دانه شسته ، آلوده به طباشير يا يكى از آنها يا تنها يا با آن شيره خنك ، مصروف دارند .
بعد از دو سه روز ، هرگاه فائده كليه بر اين تدابير مترتّب نشود ، بايد سفوف مقوّى قابض داد ؛ مثل سفوف مقلياثا و سفوف خرنوب و غير آنها . و اين سفوف كه اجزايش بيست جزئى است : اقاقيا و آمله مقشر و بسد سوخته و جو مقشر و حبّ الآس و خرنوب نبطى و تخم گل سرخ و گلنار فارسى و كهربا شمعى و گل ارمنى و انار دانه ترش و تخم تره تيزك ، از هريك يك مثقال ؛ گل داغستان ، مرواريد ناسفته و طباشير صدفى و مصطكى ، از هريك دو مثقال ؛ آرد سنجد و آرد كنار ، از هريك سه مثقال ، همه را - به غير از مرواريد و كهربا - برشته نموده ، نرم كوبيده و با اسفرزه و بارهنگ برشته كردهء نكوفته مخلوط كرده و صبح و شام هر وقتى ، دو مثقالش را با رب به ، مصروف دارند . - و با چائى يا عرق بيدمشك هم مىتوان خورد - ، بارها در اقسام شكم روشها بعد از تنقيه لازم ، تجربه نموده و ازالهء مرض بالكلية نموده است .
اوزان اجزاء را برحسب عوارض زياد و كم مىتوان نمود ؛ مثلا اگر حرارت زياده است ؛ مصطكى و حبّ الآس و تخم تره تيزك را كمتر بايد كرد . و اگر تقويت لازم است ، مرواريد و كهربا را زيادتر بايد كرد و همچنين .
اما اطعمه و اشربه اصحاب اين امراض :
مىبايد از گوشت و شيرينى و روغن اجتناب نمايد . و در ايام تنقيه : روزهاى شرب منضج ، اقتصار بر آش ماش و گشنيز و بابونه يا آش