تخطي إلى المحتوى الرئيسي

شرح و نگارش نو و روان از تسهيل العلاج و رساله حافظ الصحة ( فارسى ) — صفحة 215

مساهمون:

ص٢١٥
در روز دوم و چهارم و ششم ، دو آب اماله نمايند ، از ريشه خطمى و گل خطمى و بابونه خشك و تاج‌ريزى و نيلوفر ، از هريك دو مثقال تا سه مثقال و سپستان ، ده دوازده دانه ، جوشانيده ، شير كشيده با روغن كرچك ، هشت تا ده مثقال و روغن بادام از دو مثقال تا شش مثقال ، داخل كرده بدون شكر و نمك ، يك آب را بعد از شرب دواى صبح و يك دفعه فعل نمودن شكم ، بريزند و يك آبش را عصر بريزند . و بعد از عمل اماله ، بارهنگ بوداده - نيم مثقال تا يك مثقال - به روغن بادام ، چرب كرده و با پياله آب يا عرق بيد و يا عرق بيدمشك يا عرق گاو زبان و يا لعاب اسفرزه با قليلى قند ، گرم يا سرد بياشامند . ماليدنى از ناف به زير : از بابونه خشك و مغز هسته هلوى تلخ كه شفتالو باشد سوخته ، در آب گرم سائيده با روغن گل سرخ ، نيم گرم ، مكرر بمالند براى رفع پيچ و زور ، بسيار نافع است ، و بسا مىشود كه براى حبس و تسكين زور و پيچ ، ترياك يا مخدّرى ديگر داخل ماليدنى لازم مىشود . بايد در حين اماله و يا در حين عمل مسهل مشروبى ، مخدر را داخل نكرد ، بعد از فراغ عمل مسهل يا اماله ، عيبى ندارد .

در زلق المعدة و الامعاء

- در ماليدنى - سائيده عود و سعد كوفى و حبّ الآس و گل ارمنى و پادزهر معدنى داخل بايد كرد . بالجملة هر قابض كه مقوى معده و امعاء باشد مىتوان ماليد . هرگاه تا انقضاى روز هفتم ، به اين تدابير ، رفع مرض نشود ، بايد در روز هشتم و دهم و دوازدهم ، مسهل مزلق ، مشروب ميل نمايند . و آن روغن بيد انجير - دوازده مثقال تا شانزده مثقال - است . - اگر روغنى باشد كه با منگنه كشيده باشند و از فرنگ مىآورند از شش مثقال تا هشت مثقال كفايت مىنمايد - به انضمام روغن بادام شيرين از دو مثقال تا پنج مثقال كه براى اصلاح و تعديل ، در پياله آب داغ - يا عرق بيد يا عرق نيلوفر يا لعاب اسفرزه ، در صورت زيادتى حرارت - بايد مصروف شود . بعد از آشاميدن ، براى رفع بشاعت و منع تهوّع ، با سركه مضمضه نمايند و يا نعناع بجود . و بهترين همه ، جويدن به است كه فرو بردن آبش نافع است . و بعد از آن تأمل نمايند تا روغن ، فعل نمايد و در مدفوعش همه بياورد . و در صورت حرارت مزاج و يا احساس ورمى در احشاء ، عوض روغن بيد انجير ، فلوس مزلقى بياشامند . اجزايش ريشه خطمى يا ريشه شيرين‌بيان ، بنفشه و نيلوفر ، از هريك دو مثقال ؛ سپستان ، ده دانه در آب ، يا يكى از اين عرقها جوشانده و صاف نموده ، فلوس خالص - ده تا چهارده مثقال - در صافش حل نموده ،