كلام :
تا روز دوازدهم : همان قانون كلى را به اضافهء اين چند نكته مراعات كنند :
الف ) : هر روز صبح بايد منضج مذكور در بلغمى را بياشامد .
ب ) : در روزهاى فرد و اشتداد اعراض يا بروز دو نوبه ، نبايد مسهل يا حقنه ، خصوصا قويهء آنها را داد ؛ بلكه بيمار را به حال خود بگذارند .
ج ) : ملتفت وقت بروز نوبه باشند كه نزديك بروز نوبه ، غذا يا ميوه ، بالاخص اشياى باردهء بالفعل « 1 » يا ترش مصرف نشود كه احتمال غش و سنگينى نوبه و امتداد زمانهايش مىرود ؛ بلكه بايد معدهء بيمار را از اين شواغل و بدن او را از هرگونه حركات تند و سنگين و عوارض نفسانيهء موذيه « 2 » فارغ نگاه داشت .
د ) : همينكه آثار نوبه بروز كرد ، يا عوارض اشتداد ظاهر شد ، در غير نوبههاى صفراوى شروع به تجرّع آب داغ ، يا عرق گاو زبان ، يا چائى بىشيرينى يا كمشيرينى نمايند و در نوبههاى صفراوى ، عرق كاسنى داغ تجرّع نمايد و اگر تهوع و آثار قىء ظاهر باشد و قىء نشود ، سكنجبين - اگر عسلى باشد ، نافعتر است - و آب گرم و اندكى نمك بياشامند و اعانت بر قىء كنند و مكرر اين عمل را انجام دهند ؛ زيرا قىء در ابتداى اين نوبهها قاطع آنهاست .
ه ) : بعد از احاطهء تب گرم و شدت عطش ، شرب آب سرد - بدون يخ - مضايقه نيست . و در آخر تب گرم ، قبل از بروز نداوت و عرق ، آشاميدن سكنجبين با آب سرد نافع است و محرّك سيلان عرق و قاطع نوبه است ؛ امّا در حين بروز عرق ، سكنجبين و آب سرد را موقوف دارد و چائى با عرق گاو زبان داغ تجرع كند تا عرق او خشك شود .
هامش
( 1 ) . يعنى علاوه بر سردى مزاجى كه برودت بالقوه مىنامند ، سردى محسوس هم دارد مثل آب يخ . م .
( 2 ) . منظور از عوارض نفسانيه ، امورى چون همّ و غم و شادى و . . . است كه همّ و غم در اينجا موذى هستند . م .