بر وزن بواسير على ما مر فى فصل الالف من هذا الباب جمع ناصورست و اطبا آن را كه نزد طرف معاء مستقيم حادث شود به اين اسم مخصوص دارند
فصل پانزدهم در هاء
هوز مشتمل بر سه مرض
نهس
بفتح اول و سكون ثانى و سين مهمله و بشين معجمه نيز آمده لغة و اصطلاحا بدندان گزيدنست يقال نهس الانسان و الحية و لا يقال نهس العقرب زيرا كه لسع عقرب از نيش دم باشد نه از دندان
نهله
بفتح اول و سكون ثانى و فتح كاف و وقف هاء لغة و اصطلاحا عبارت از مرض و محنة و صعوبت ست
نهم
بفتح اول و ثانى و سكون ميم لغة و اصطلاحا عبارت از شره و حرص بر طعامست
فصل شانزدهم در تحتانى
و فيه مرض واحد
نيدلان
بفتح اول و سكون ثانى و ضم دال مهمله و بفتح وى نيز آمده و فتح لام و الف و نون لغة و اصطلاحا كابوسست و مر
باب الواو
و فيه خمسة عشر فصلا
فصل اول در الف
و فيه مرض واحد
وافده
بواو و الف و فا و دال مهمله و ها علتىست كه مختص بدل يا ناحيه وى باشد
فصل دوم در موحده
مشتمل بر دو مرض
و با
بفتح اول و ثانى و قصر الف و بمد وى نيز آمده فى الحقيقت عبارت از فساديست كه بجوهر هو اعلى ما مر مفصلا فى الحميات بنا بر اسباب سماوى يا ارضى عارض گردد و از آن رو حمى وبائى و طاعون حادث شود و بر نفس طاعون و مرض عام اطلاق اين لفظ مشتهر گشته و در لغت بمعنى مرگ عام آمده
وبش
بفتح اول و ثانى و سكون شين معجمه بياض و سفيديست كه بر ناخن ظاهر شود و اوباش بر وزن اوصاف جمع وىست و اغلب كه اين لفظ مرادف برص الاظفار باشد
فصل سوم در مثلثه
و فيه مرض واحد
وثى
در لغة عام بواو و مثلثه و تحتانى آمده و صحيح بهمزه موضع تحتانيست و بالجمله عبارت از انزعاج استخوان و زوال وى از موضع خود بدون انخلاع ست و ظهور كاواكى حسب خروج مفصل در يك جانب و نتو در جانب ديگر و امكان بعض حركات آن عضو مع التعذر بر ان دلالت كند
فصل چهارم در جيم
مشتمل بر پنج مرض
و جاء
بكسر اول و فتح ثانى و الف ممدوده آنست كه هر دو خصيه مرد كوفته شود كوفتنى شديد بحيثيتى كه شهوت برود و بعضى گفته كه عبارت از كوفته شدن عروق خصيه است و در حديث نكاح آمده فمن لم يستطع فعليه بالصّوم فانّه له و جاء
وجع
بفتح اول و سكون ثانى و عين مهمله در لغت بمعنى مطلق درد آمده و در اصطلاح اطبا عبارت از ادراك محسوس منافى من حيث هو منافىست و و جاع بر وزن وقاع و اوجاع بر وزن اوباش جمع وى و الم على ما هو الاصح مرادف وجعست و بقول عموم الم و خصوص وجع قرشى عليه الرحمه منفرد گشته و در اثناء ذكر صداع ذكر وجع و الم