باشد صاحبهء اين مرض را رتقاء بر وزن صبهاء گويند و پوشيده نماند كه رتقاء عديم المنفذ در ابتداء حيض بنا بر امتلاء رحم و عدم وجود منفذ مورد آفات عظيمه و مطرح بليات فخيمه گردد بلكه بسبب شدّت نكاهت و اختناق حرارت رخت اقامت بدار القرار كشد هذا اكنون بايد دانست كه ظهور مرض مذكور چنان كه بر فم فرج باشد و بايلاج و مجامعت مانع آيد كذلك گاهى فيما بين فرج و فم رحم پديد آيد و منع دخول تمام نمايد و گاهى حدوث وى بر فم رحم صورت بندد و درين صورت سد راه قضيب بگردد لكن اين قدر نيست كه دخول منى مرد را بسوى داخل رحم و خروج خون طمثى به طرف خارج آن متعذر گردد و بالجمله اين نوع فحير جماع و مانع حبلست و رتق در لغت بمعنى تجمع اجزا و تقارب آنها و ضد فتقست فالمناسبة لا يخفى ف باشد كه در بعضى زنان فزونى كه در دو طرف فرجست و بتازى آن را نطر گويند دراز گردد و صلابت پذيرد بنهجى كه جماع را مانع آيد بلكه در بعضى احيان به حدى رسد كه آن زن با زن ديگر مجامعت تواند كرد شهد به جالينوس و ارجامتس و نطر در فصل شتا كوتاهتر گردد و باشد كه چنان بازنشيند كه اثرى از ان پيدا نباشد و در موسم صيف به طول گرايد و نيك محسوس شود لهذا عيب صاحبه اين علت كه ويرا نطرا بر وزن صحرا گويند در تابستان ظاهر و هويدا بود و بزمستان پوشيده و ناپيدا
فصل چهارم در راء مهمله با جيم
مشتمل بر سه مرض
رجا
در چهرهء آن اطبا را اختلافست بعضى براء مهمله و جيم و الف بر وزن رضا مىگويند و نزد بعضى بجاى جيم حاى مهمله است بالجملهء حالتىست مانا بحبل كه به نسوان دست دهد و فى الحقيقت حمل نبود لهذا ويرا حبل كاذب نيز گويند و از آنكه عليله درين علت راجيه حبل صادق و اميدوارى مىباشد و ايضا بطن وى بنهج رحى كه بتازى سنگ آسياست ثقيل و مستدير بود باسمين موسومين موسوم شده و تسميهء يونانيان مر اين علت را مولى كه در زبان ايشان اسم رحىست دليل صحت قول ثانىست هذا اكنون بايد دانست كه بمشابهه حالة مسطوره بحبل صادق از احتباس حيض و تغير لون و سقوط اشتها و بطلان شهوت جماع و انضمام فم رحم و انتفاخ پستان و برآمدگى شكم و احساس سختى و حركت كه گونه بصلابة و حركت جنين ماند پوشيده نيست و از آنكه ترهّل بدن و سستى اطراف در ان بيشتر باشد و از نهادن دست بر شكم از جاى بجاى بلغزد و بسيار سخت باشد و از زمان وضع متجاوز گردد بلكه بعضى را تمام عمر بماند و در اكثر امر باستسقا انجامد از حبل صادق فرق توان كرد و حدوث اين علة از احتباس طمث بنا بر تورم فم رحم يا جرم آن و تحلل لطيف اخلاط منصبه بر رحم و عدم تحلل رياح غليظه