دوازده و فيما بين هر دو پهلو عضلهايست كه در انبساط سينه و انقباض آن دخلى دارد پس بالضرور عدد عضلهاى مذكور بست دو مىشود از هر جانب يازده و هريكى ازين عضلها دو توست يك تو درونسو و يك تو برونسو و غشاى به طرف باطن اضلاع كه باستر ماند و غشاى ديگر از جانب ظاهر كه مجلل آنهاست وقوع يافته و من جمله اضلاع مسطوره چهارده ضلعست از هر جانب هفت كه ويرا اضلاع الصدر گويند و طرفى از هريكى از انها بعظمى از عظام القص اتصال دارد و طرف ديگر بفقره از فقرات عاليه ظهر آمادهء ضلع ديگر كه فروتر از اضلاع سينه است از هر جانب پنج طرفى از انها بفقرات زيرين پشت متصلست و بر سر طرف ديگر غضروفى بنا بر حفاظت آنها از انكسار و هم از جهت آنكه اتصال اعضاء صلبيه يا لينه تدريجى باشد منصوب و از آنكه آنها نسبت باضلاع رسته بسيار ناقص الدور افتاده و مكانى براى احشا فروگذاشتهاند بتازى اضلاع الزور و اضلاع الخلف گويند بضم خاء معجمه و بعضى بفتح خاء معجمه بنا بر بودن آنها فقط بجانب پشت مىخوانند صرح به الاملى فى شرح الكليات و نيز بايد دانست كه غير از عضلات مذكوره موصوفه فيما بين الاضلاع اندرون سينه هشت عضله است از هر جانب چهار كه فقط انقباض سينه بدان متعلقست لهذا انهار عضلات قابضه گويند و دوازده ديگرست از هر جانب شش كه انبساط سينه به آنها تعلق دارد و بس و ازينجاست كه بعضلات باسطه اشتهار يافتهاند و من جملهء آنها دو عضله حجابست كه از مبداء عظام القص بر سبيل توريب فرود آمده فيما بين آلات غذا و آلات تنفس فاصل و حاجز گشته تا به بنياد پهلوهاى زيرين رسيده و على ما ذهب اليه طبرى و ارسطاطاليس ماوراى حجاب موصوف حجابيست ديگر در بدن انسان فيما بين كبد و معده حائل و بحجاب حاجز دهم بام جافى كه بيونانى مانيخسن گويند متصل و نزد جمهور حجاب حاجز و بر زعم مولانا سمرقندى حجاب حائل به ديافرغما موسومست كما مر اليه الاشارة فى البرسام فتذكر و تفصيل تشريح اعضا مذكوره در مطولات مذكورست من اراد الاطلاع فليرجع اليها اما در اين مقام همين قدر كلام كافى و لابدىست كما سيظهر ان شاء اللّه تعالى مخفى نماند كه در اطلاقات اورام مواضع مذكوره اطبا را اختلافست شيخ الرئيس و قرشى و اتباع ايشان در ذات الجنب و شوصه و برسام فرق نمىكنند و مرادف يكديگر مىدانند و مىگويند كه ذات الجنب خالص و شوصه و برسام كذلك آماسىست كه در غشاء مستبطن اضلاع سينه يا در عضلات داخليهء آن يا در حجاب حاجز حادث شود و غير خالص آنكه حدوث ورم در ان در اغشيه و حجب خارجيه مجللهء اضلاع يا در عضلات برونسو صورت بندد چه حمى حاده و تنگى نفس كه فى الحقيقت از لوازم ذات الجنبست در
فصول الأعراض ( شرح حدود الأمراض ) — صفحة 159
مساهمون: حكيم سيد ابو القاسم ( مير قدرت الله قادرى )
ص١٥٩