طرف ايسر از ابتداء تكوّن بنا بر بعد كبد ضعيف و قليل الحرارت متخلق گشته به حدوث اين علت بيشتر در خصيه چپ باشد و وجهى ديگر نيز در خصوصيت خصيه مذكوره بحدوث علت مزبوره نوشتهاند مآل آن بسوى كثرت عروق وى و عدم تصفيهء خون آنهاست كما يظهر من مطالعة كتب التشريح من اراد الاطلاع فليرجع اليها
دوى
بفتح اول و كسر ثانى و شد تحتانى در لغت بمعنى مطلق آواز كردن گوش و مگس و مرغ و جز آن آمده و در اصطلاح اطبا عبارت از صوتىست نرم و بزرگ كه انسان در گوش خود بىدفع هواء خارجى از حركت بخار و هواء باطنى احساس كند و المناسبة بين المعنى اللغوى و الاصطلاحى بين غنى عن البيان و پوشيده نماند كه صوت مذكور كاذب و احساس آن از جنس تشويش فعل سامعه است و صوت صادق امريست كه بقرع يا قلع عنيفين و تموج هوا دست دهد و احساس آن به رسيدن وى بعصبهء مفروشه على الصماخ كه محل قوت سامعه است صورت پذيرد هذا اكنون بايد دانست كه علت مسطور بذكاء حس سامعه و ضعف قوت آن و انحلال رياح غليظه از فضول مجتمعه در سر و انصباب فضلها بنفسها بسوى گوش انسان و شدت استيلاء يبوست بنا بر فاقهكشى بسيار و جوشيدن و جنبيدن اخلاط و ابخره بسبب اضطراب و غلبه سوء مزاج حار و استعمال ادويه كه بتحريك ابخره و تصعيد آنها بدماغ پردازد و تناول اطعمه بخارانگيز كه هواء گوش و ابخرهء مستكنه را به حركت آرد و حركت ديدان كه اندرون گوش تولد نمايد و « 1 » و زردآب كه از قرحهء نيز آيد و در وى جمع آيد بمنصهء ظهور مىرسد و ذكاء جملهء حواس و صحت بدن و شدت علت هنگام خوا و به تناول مغلظات خفه پذيرفتن بر نوع اول و وجود آن در ناقهين بيشتر با وجود عدم امارات انواع ديگر بر ورم و تمدد در گوش و گرانى در سر پيدا بودن و بمحركات بدنيه يا نفسانيه علت افزون گشتن و بزوال آنها زائل گرديدن بر نوع سوم و تقدم اسباب فضولافزا و لزوم علت بر امتلا و خوا و تمدد گوش و راس و ثقل عضوين مذكورين على هذا القياس بر چهارم و تقدم خواء مفرط و هنگام گرسنگى اشتداد علت بر پنجم و امارات « 2 » قرحه و خروج ريم و درد احيانا بر نهم و دلالت كند و مخفى نماند كه قوت سامعه بنا بر ذكاء حس و ضعف قوت بادنى تموج هواء بدنى و ابخرهء بدنيه منفعل و متاثر گردد و فضلهء منصبه بر گوش بسبب تضيق موضع و اضطراب هواء مودى بدوى شود و عدم وصول غذا باعث بر ان بنا بر انست كه طبيعت بهر تغذيه رو برطوبات طليه آرد پس بسبب تحليل و تحريك در رطوبات موصوفه و ابخره كه از ان منفصل شود اضطراب رو نمايد و بتوسط حركت مذكور و بخار دماغى نيز به حركت گرايد و قوت
هامش
( 1 ) جوشيدن
( 2 ) سوء مزاج حاد بر ششم تدابير سابقه بر هفتم و هشتم و علامات ديوان و امارات