بر طحال در چهل و يك روز ورم آن را دور مىكند و اگر با ورم طحال حرارت باشد پوست كدو دو درم با سكنجبين و تخم خرفه بالخاصيت تحليل ورم طحال مىكند عرق گندمك به قدر يك سرخ نهايت چهار سرخ در آب آميخته بنوشند براى تحليل صلابت سپرز و زيادتى اشتها بىنظيرست و دواى تنكار براى اذابت ورم طحال نافع است و همچنين نوشادر نيم درم به آب ترب بنوشند و كنجد و ترب مساوى الوزن كوفته گرم كرده بر سپرز ضماد كنند و آب نوشيدن و طعام خوردن در ظرف چوب بيخ گز بسيار فائده مىكند و خوردن روناس بسكنجبين هم بسيار نافع است و تعريق در حمام نيز مفيد بود و ضماد چوب انگور و آرد جو استعمال سازند و گاهى ورم صلب طحال جمع شود و متقيح گردد علامتش آنست كه درد شديد و نخس در طحال بود درد و در بول آيد و بدبو بود و باشد كه درد در قى و اسهال نيز بيرون آيد علاج آن تخم كثوث و باديان و تخم كاسنى و تخم خيارين و مانند آن از مدرات با شير شتر و شير خر تناول كند و يا ماء العسل بنوشند و اشق و سبوس با سركه بجوشانند و ضماد سازند و علاج
نفخه طحال و سده آن
مانند نفخه جگر و سده آن كنند و فرق در علاج كبد و طحال باعتبار قوت و ضعف ست زيرا كه مهما امكن بر جگر استعمال ادويه حاره مثل سركه تند روا نيست و گاه باشد كه در طحال سنگ متولد شود علامت آن درد و نخس در طحال پديد آيد و ريگ در فصد و بول و خون بواسير بيرون آيد و خللى در جگر و گرده و مثانه نباشد علاج آن مانند سنگ گرده و مثانه كنند و انجير با سركه مفيد بود
يرقان اسود
تغير رنگ بدن بسياهى باشد علاج آن بعد از فصد اسيلم از دست چپ آب كاسنى سبز مروق و آب عنب الثعلب سبز مروق با سكنجبين بزورى و شربت دينار خورد و تنقيه سودا كند و ماء الجبن استعمال نمايد و آنچه در سده جگر گذشت به عمل آرد و اگر بسبب ضعف طحال باشد علامت آن قى و اسهال سودا و سقوط اشتها و كدورت چشم بود و اكثر ضعف آن بسبب رطوبت و برودت باشد علاج آن شيرهء تخم كثوث شيرهء انيسون از هريك سه ماشه همراه گلقند و شربت بزورى خورد و قرص گل و قرص كبر و مانند آنكه مقوى طحالاند همراه همين دوا استعمال