سبب آن ماده بارده باشد كه در خلل اعضا مستقر مىشود و سبب آن ضعف كبد و سردى مزاج آن باشد و آن سه قسمست اول لحمى و علامت آن تهيج جميع اعضا بود دوم زقى و علامت آن ثقل و بزرگى شكم و درخشندگى پوست آن و شكم مثل مشك پرآب بود چون دست بر آن نهند يا از پهلوبهپهلو شوند از ان آواز آب آيد سوم طبلى علامت آن بزرگى شكم كه به آن ثقل نباشد و بر آمدن ناف بود و چون دست بر شكم برنهند آواز طبل آيد علاج تقليل غذا كنند و اكتفا بر آب يخنى نمايند و اگر نتواند اندكى كهچرىمونگ خورند و بجائ آب عرق عنب الثعلب يا آب آهنتاب اندك اندك نوشند و دبيد الورد و مانند آن همراه شيرهء عنب الثعلب و شيرهء تخم كثوث بشربت دينار و يا به گلقند و شربت بزورى خورند و شير شتر با نبات و يا همراه شربت بزورى و شربت دينار بسيار مفيد بود و گاهى دبيد الورد و مانند آن همراه شير شتر داده مىشود و شير شتر از چهار دام شروع كنند و سه روز به همين قدر اكتفا نمايند و بعد از سه روز يك يك دام بيفزايند تا بيك رطل نهايت به دو رطل رسانند و دادن چهل روز يا كم و زياده موقوف بر راى طبيب است و بول شتر نيز همينطور مىدهند و هرگاه كه شير شروع كرده شود و در غذا كم بايد كرد تا آنكه يك وقت غذا و يك وقت شير باشد و تا مرض مستحكم نشود دادن شير جائز نيست وقتىكه شير دوشيده شود همان وقت بخورند والد شريف سفوف غافث تاليف جد امجد بعد هضم همراه شير استعمال مىفرمودند و قرشى گفته كه ترياق فاروق به قدر نخود خوردن هم نافع است و گفتهاند كه گوشت موش صحرائ را خشك كرده بكوبند و دو درم بدهند استسقاء لحمى را مفيد بود ضماد سنبل الطيب استعمال كنند و اگر باستسقا حرارت باشد قرص زرشك و كلكلانج بارد همراه آب كاسنى سبز مروق و آب عنب الثعلب سبز مروق با شربت بزورى يا سكنجبين بزورى بايد داد و واجب است كه عنب الثعلب سياه نباشد و تركيب دادن و قدر شربت آب كاسنى مروق و آب عنب الثعلب مروق مانند شير شتر است مگر مسهل فلوس بهطورىكه در ماء الجبن مىدهند درين هم مىدهند اگر در استسقا اسهال هم باشد آب بارتنگ سبز مروق با رب به شيرين
مخازن التعليم ( فارسى ) — صفحة 196
مساهمون: محمد صادق على خان
ص١٩٦