و صديدى بود علامتش آنست كه اسهال متواتر نبود و صفرا با براز مختلط نشود و پيچ و درد نباشد و چون معده خالى بود اسهال زياده شود علاج بايد كه حبس نكنند و تسكين جگر از ادوياتى كه بسيار قابض نباشند بايد نمود مثل شيرهء صندل و شيرهء عناب و شيرهء خشخاش با سكنجبين و شربت انار خورند و اما غسالى كه بسبب ضعف جگر باشد و دردى كه بسبب سده آن باشد و قيحى كه بسبب انفجار ورم جگر باشد علاج آنها گفته شد و اگر از امعا بود علامتش آنست كه خلطى كه مندفع شود مختلط با براز بود و آن اگر با سحج باشد علامت او آنست كه تشنگى و پيچيدگى و درد امعا بود و
سحج
آنست كه اخلاط حاره حريفه كه بامعا ريزد و امعا خراشيده شود و آن خلط خراشنده يا صفرا بود كه بر امعا مىريزد و صفرا قرحه در چهارده روز مىكند و علامتش آنست كه صفرا مختلط با براز و خراط امعا برآيد و لذع مقعد نمايد و اسلم قرحه آنست كه در امعاء غلاظ باشد و علامتش آنست كه درد زير ناف بود و خراط امعا غليظ برآيد و درد باشدت نباشد و اگر در امعاء و فاق بود درد شديد حوالى ناف باشد و خراط امعا رقيق آيد علاج اگر ماده در امعاء غلاظ باشد تنقيه صفرا از حقنه بارد مناسب بود و اگر در امعاء و فاق باشد از مسهل بارد بهتر بود و اگر قوت قوى باشد فصد باسليق نمودن نزد احقر نيز مضائقه ندارد و درصورتىكه ماده منصبه شديد الحدة باشد دادن مخدرات هم مفيد بود و بعد از تنقيه تقويت امعا از قرص طباشير قابض و شربت انار كند و انار و سيب تناول نمايد و هرچه مقوى معده باشد مقوى امعا نيز بود بحسب احتياج از انها استعمال كند و ضماد اقاقيا استعمال كند و خوردن دوغ آهنتاب نيز مفيد بود پس هرگاه ماده از انصباب بايستد علاج سحج از به زور باردهء لعابيهء برشته با شربت بنفشه و ادويه مغرّيه كه در زحير مذكور خواهد شد بايد كرد و اگر از انصباب بلغم بود و بلغم در يك ماه قرحه مىكند علامت آن كثرت رياح و قراقر و درد ملائم باشد و با خراط امعا بلغم خارج شود و اين قسم اكثر بعد از نوازل مىباشد علاج آن استفراغ بلغم كند و منع انصباب آن نمايد بعد از ان علاج سحج از چارتخم و سفوف مقلياثا نمايد و اگر از