و بارتنگ مناسب بود تركيب ساختن و دادن و قدر شربت آن مانند عنب الثعلب سبز است و اگر در اين امراض حاجت تنقيه شود بعد از نضج از مسهل گرم تنقيه كنند و بعد از ان تدابير مذكوره به كار برند و در استسقاء طبلى كه با حرارت مىباشد و در زقى كه ماده آن حار باشد تنقيه از ادويه قليل الحرارة كنند بعد از ان قرص زرشك و كلكلانج با آب كاسنى سبز مروق چنانچه گذشت استعمال نمايند و تبريد جگر در طبلى مفيد بود و در زقى بعضى شكم را از زير ناف شق مىكنند و اين عمل خطرناك بود عورتى را استسقاء زقى عارض شده شدت بسيار نموده بود و شكم بسيار كلان شده بود روزى قريب بناف منفجر گشته رطوبت بسيار به قدر چند آثار مندفع گرديد شفاى كلى حاصل گرديد و قرشى از شيخ نقل كرده كه زنى را استسقا با حرارت عارض شده بود قريب مرگ رسيده آن زن بخودىخود به خوردن انار بمرتبه افراط كرد كه ذكر آن ناخوش است پس به شد و جدوار بنفش در آب عنب الثعلب طلا نمودن از براى تهيج و استسقا نافع بود و رياضت محلله و سوار شدن در كشتى و نشستن در آفتاب و غلطيدن در ريگ و خود را در آن دفن نمودن و سفر كردن به طرف كوهها به صاحب استسقا بسيار نافع است و ضماد كردن به پشك بز و سرگين گاو و به ورق و سركه از براى هر سه قسم استسقا نافع بود و در استسقا قبض شكم بهتر از اسهال بود و ضماد مرهم اكبر نافع است فائده در استسقا كه آب خورند بايد كه در تمام روز سه چند غذا خورند و قدر غذا ششم حصه از حال صحت مىبايد و نانى كه براى او سازند بايد كه انيسون و باديان درو باشد و معمول اوستاد بود كه اگر نان مىدادند همراه شوربائ گوشت مىدادند و گفتهاند كه اگر نان خشك غذا سازند بهتر بود و اگر شير شتر بجائ غذا و آب دهند انفع بود سكبيخ و پودينه مانع تجبن شيرست در معده گاهگاه همراه شير مىداده باشند و در جمله بعد از تنقيه بهر تقويت قرص زرشك و مانند آن و بهر ادرار قرص ماذريون مدبر و امثال آن بايد داد و در طبلى بعد از تنقيه به تحليل رياح كوشند و از باديان و سداب و مانند آن شياف سازند و حمول كنند و هر دوائى كه باشد بايد كه بسيار باريك بسايند و اگر بتعريق حاجت افتد بوره ارمنى و روغن بابونه بر بدن طلا سازند و نشستن
مخازن التعليم ( فارسى ) — صفحة 197
مساهمون: محمد صادق على خان
ص١٩٧