قوم موسى مجتمع شده در باب تحقق نبوّت تو از توريت مسايل آوردهايم و از تو سؤال خواهيم كرد . اگر موافق توريت جواب گويى نبوّت تو بر ما محقّق گردد و از تو حجاب ريب بيرون آمده به تو ايمان آوريم .
پيغمبر - صلى « 1 » الله عليه و آله - گفت هر سؤال كه داريد بپرسيد . ايشان سؤالات را پرسيدند . [ چون ] حضرت حقّ - جلّ و علا - هنوز در اين باب آيه نفرستاده بود جواب گفت كه هنوز مرا خداى تعالى ازين مسايل آگاه نكرده است . توقف نمائيد تا جبرئيل بيايد من ازو سؤال كنم تا او از حضرت خداوند خبر بياورد و نگفت ان شاء الله .
عبد الله عباس روايت مىكند كه مدّت پانچده « 2 » روز جبرئيل نيامد و هر روز « 3 » [ 15 الف ] ابوجهل مىآمد و جواب مىطلبيد .
پيغمبر - صلى « 4 » الله عليه و آله - مىگفت هنوز جبرئيل نيامده و مشركان مكه به آن خوشحال مىبودند كه خداى محمّد را دشمن گرفت و از حضرت خويش راند « 5 » و خلعت نبوّت ازو برداشت و وحى ازو منقطع گردانيد . رسول - صلى الله عليه و آله و سلّم - مىگريست و به تضرّع مشغول مىبود تا روز پانچدهم . « 2 »
روز جمعه نماز ديگر جبرئيل - عليه السلام - فرود آمد و از خداى تعالى درود آورد و گفت قوله تعالى :
« وَ لا تَقُولَنَّ
« 6 »
لِشَيْءٍ إِنِّي فاعِلٌ ذلِكَ غَداً إِلَّا أَنْ يَشاءَ اللَّهُ »
( كهف ، 23 - 24 ) . بايد كه عزيمت هركار كه كنى با تمشيت حقّ - تعالى - تعلّق نمايى و به زبان كلمهء ان شاء الله برانى ، و اگر بر خاطر پوشيده شود چون به ياد آيد بگويى ان شاء الله .
پس جبرئيل هر سه سؤال مشركان را جواب آورد . اول جواب روح :
« قُلِ الرُّوحُ مِنْ أَمْرِ رَبِّي »
( اسراء ، 85 ) . جواب اصحاب كهف :
« أَمْ حَسِبْتَ أَنَّ أَصْحابَ الْكَهْفِ وَ الرَّقِيمِ كانُوا مِنْ آياتِنا عَجَباً »
( كهف ، 9 ) . جواب ذو القرنين :
« إِنَّا مَكَّنَّا لَهُ فِي الْأَرْضِ وَ آتَيْناهُ مِنْ كُلِّ شَيْءٍ سَبَباً فَأَتْبَعَ سَبَباً »
( كهف ، 84 - 85 ) . يعنى هر آن راهى كه اشارت مىكرديم مىرفت
« حَتَّى إِذا بَلَغَ مَغْرِبَ الشَّمْسِ
« 7 »
»
( كهف ، 86 ) ، يعنى تا به جايى
هامش
( 1 ) . اصل : صل .
( 2 ) . كذا به سه نقطه .
( 3 ) . اصل : هروز .
( 4 ) . اصل : صل .
( 5 ) . اصل : رند .
( 6 ) . اصل : + انه .
( 7 ) . اصل : + الآخره .