بَيْتٍ مِنَ الْمُسْلِمِينَ
( ذريات : 36 ) در جوار قهوهخانهء عجمى در خانهء مشهدى محمد نام تبريزى منزل كرده ، بعد از صرف طعام به جهت ضيق مكان با خان قونسول ، شب را در قونسولخانه به سر برديم .
روز جمعه هفدهم شهر رمضان
امروز را در پوطى مانده ، منتظر حركت واپور به سمت باطوم بوديم . شهر پوطى در مصبّ رودخانه ريون واقع است . آبادى شهر در جاى مسطّحى و در عرصهء وسيعى اتفاق افتاده و در اطراف شهر باغات خيلى است . تقريبا بهقدر 2 هزار نفس در اين شهر مركّب از ارمنى و عثمانى و روس است . من جميع الجهات چهارصد خانوار است . چهار ويس قونسول در اينجا مقيم است : ايرانى ، عثمانى ، انگليسى و فرانسه . دو كليسا دارد : يكى مخصوص به روسها و ديگرى مال ارامنه است . يك هوتل مهمانخانه بزرگ در كنار رودخانه دارد . قوّهء حربيّه و مهمّات عسكرى اين بندر زياد كم است . محض به جهت حفظ و حراست شهر چند قراولخانهء معدودى گذاشتهاند . ابتداى رودخانه ريون از جبال كوتايس است . كوتايس شهرى است بزرگ كه دار الحكومهء ولايت باشاچق واقع ما بين تفليس و پوطى است . قبل از وضع راهآهن كه اينجا معبر قوافل بوده ، كمال آبادانى را داشته ، بعد از معمولى راهآهن كه از معبريّت افتاده نسبت به سابق از آبادى تنزّل كرده . باوجود اين اهالى آنجا غيرتمندانه حركت كرده ، روزبهروز به مدنيّت و آبادى شهر مىافزايند و وجه تسميهء اين ولايت باشاچق آن است كه اهالى مرد و زن سر خود را نمىپوشند .
خلاصه رودخانه ريون در نزديكى آبادى پوطى دو شعبه شده داخل دريا مىشود . به جهت عبورومرور از بندر به توقفگاه راهآهن در روى همينرود پل آهن بسيار خوبى ساختهاند كه از همهء پلهاى آهن حتى از پل شهر تفليس بهتر است . 345 قدم طول دارد . مخارج اين پل 450 هزار منات شده است . هركه از ين پل بگذرد خواه سواره يا پياده ايابا و ذهابا از هر سوى يك كاپك مىگيرند .
سه كاپك روسى معادل يك صد دينار است .