نزديكى باغ آقا ميرفتاح مرحوم است رسيديم . در استاسيون توقفگاه راهآهن جاى مخصوصى است . به جهت گرفتن بليت راهآهن ، هركس به ميل خود در هريك از اين پلاس مراتب سهگانه بخواهد به همين قيمت پول داده بليت مى گيرد . مرتبهء اوّلى كه دوشكهاى مخملى دارد و خيلى ممتاز و مرغوب است قيمت آن از تفليس تا پوطى 16 منات و 46 قپك ، مرتبهء ثانيه كه بهقدر نشيمن يكنفر جا دارد 12 منات و 36 قپك . مرتبهء ثالثه كه انزل از اين مرتبههاست 5 منات و 62 قپك است . واگونهاى باركشى غير از اينها است كه احمال و اثقال مسافرين را ميزان كرده ، به هر كروانكه 22 شاهى روسى گرفته در انبار مىگذارند كه با بليت در پوطى تسليم مىنمايند . كرايهء بار تجارتى از تفليس تا پوطى 32 قپك است كه تقريبا سه من و نيم و هشت مثقال 1050 دينار مىشود . اگر كسى بار سنگينى يا اشياء غيرلازمه داشته باشد خوب است از همين قرار كرايه داده ، بعد از دو روز در پوطى اخذ نمايد كه به صرفه نزديكتر است . مكيال خاك روسيه كروانكه و پوط است . وزن كروانكه 88 مثقال است و چهل كروانكه يك پوط محسوب مىشود كه به وزن هزار مثقال سه من و نيم و بيست مثقال سنگ هزار مثقالى است .
در اين واگونهاى نشيمنى غير از كيف و ملبوس و چتر و نان و غيره را اذن نمىدهند و اگر زياده با خود ببرد كرايه كلّى خواهند گرفت . حجاج طمّاع بهقدر يك بار در زير بغل به اسم لوازم و ما يحتاج سفرى « باگاژ » در راهآهن همراه خود مىبرند . اغلب حجّاج كه نابلدند بايد اينجور ملاحظات را بكنند .
ديگر [ آنكه ] بعد از راه افتادن راهآهن در استاسيونها نبايد شخص به خارج رفته غفلت نمايد كه بعد از زنگ حركت واگونها برود و اين مرد پياده و سرگردان بماند .
از اتفاقات تعجّبآميز اين سفر آنكه ما بين يكى از اين توقفگاهها يك نفر از مسافرين قرهباغى از واگون پايين آمده مشغول صحبت و تماشا بود . وقتى خبردار شد كه زنگى سيمى را زده به راه افتاد ، از پشتسر واگونها كلاه خود را برداشته داد مىزد : اوى عمو ! قدرى آهسته برو تا من آمده برسم . به همان حالت
هداية الحجاج ( سفرنامه مكه ) ( فارسى ) — صفحة 97
مساهمون: محمد رضا طباطبايى تبريزى
ص٩٧