روز شنبه هيجده شهر رمضان 1296
امروز حوالى ظهر بليت از آجنستا گرفته بعد از ظهر به واپور كوچك موسوم به ريون كه در رودخانه ريون تردد مىكرد سوارشده و متوجّه باطوم شديم . تا نيم ساعت در رودخانه با مجراى آب حركت كرده ، بعد از آن داخل بحر سياه شد . محل تلاقى رودخانه در دريا معلوم است . از اينجا دورنماى شهر باطوم از دورنمايان ، خصوص اين وقت روز كه عصر بود . تماشاى ساحل دريا و درختان جنگلى كه شهر را فراگرفته و عكس همه آنها به سطح آب افتاده بود ، خالى از غرابت نبود . همهجا با كنار دريا رفته بعد از چهارساعت وارد باطوم شديم . اين واپور در صبح و شام به فاصله چهار ساعت دو بار تردّد مىكرد . قيمت عرشهء واپور نفرى هشتاد قپك است و قمره و اتاق نشيمن گاهى دو منات و نصف است و كرايه اشياء ثقيل چهل قپك است . براى هر پوتى مسافت راه از خشكى ميانه باطوم و پوطى كه از ميان جنگلها و كوهها مىگذرد ، شانزده ساعت است .
دولت روس بعد از تصرّف اين صفحات از عثمانى ، در خاطر دارد كه با راهآهن ميانهء اين دو شهر را وصل نمايد و ما يحتاج و ملزومات را حاضر كرده بودند كه در بهار به عمليات آن شروع شود .
از احترامات زياد كه در خاك عثمانى از داخل و خارج نسبت به جناب آقا به عمل آمد ، اوّلين پذيرايى بود كه از جانب جناب جلالتمآب آقاى معين الملك سفير كبير دولت عليّه ايران مقيم اسلامبول كه ارادت خاصى نسبت به جناب مستطاب آقاى ثقة الاسلام - مدّظله العالى - دارند ، به عمل آمد . بعد از استماع اين خبر مكتوبا در ايام اقامت تفليس خدمت جناب آقا اطلاع داده كه قبل از وقت عاليجاب آقا ميرزا على تبريزى گماشتهء سفارت كبرى را در اسكلهء باطوم حاضر و اسباب آسايش و استراحت را مهيّا ساخته است . حقيقتا بهطور لايق تشريفات را كما ينبغى به عمل آورده تا ورود به اسلامبول متحمّل هرگونه زحمات بود .
ميرزا على مىگفت خود زياده از يك قرن است از شهر تبريز هجرت كرده ،