هزار منات خرج شده بهطور موثق محقق شده ، در چهار سال قبل از اين عدّه خانوار شهر 40 هزار و ساكن 110000 به شماره رسيده است . اين جماعت مركّب از ايرانى و روسى و مسيحى و گرجى و جمعى از مذاهب مختلفه است . مسلم و غيرمسلم مخلوط به هم ساكن شهر هستند . فرق دادن غايت اشكال را دارد ، مگر تبعهء دولت عليّه ايران را كه غالب آنها به لباس تجارت ايرانى ملبّساند .
متاع جميع ولايات در اينجا يافت مىشود . كهرباى خوب در اين شهر به قيمت مناسب ابتياع مىشود . در داخل شهر در هيچ موقع قراولخانه نيست .
اجزاى پليس در هر قدمى ايستاده يا در حركت هستند . شبها نيز سالدات دسته به دسته در معابر قراولى مىكشند و به احدى از متردّدين كارى ندارند . اگر شخصى تا صبح تنها در كوچههاى شهر بگردد ، مانعى نخواهد داشت تا خلافى از او صادر نشود .
[ مسجد و كليساى شاه عباس در تفليس ]
مسجد مسلمين منحصر به مسجدى است كه سلطان غازى شاه عباس ماضى - انار اللّه برهانه - درست كرده [ است ] شيخ الاسلام قفقازيه از جانب دولت منصوب است . در اين اوقات به جهت سركشى قضّات ساير بلوكات رفته بودند ، ملاقات ممكن نشد . رتق و فتق و عزل و نصب قضّات اطراف منوط به رأى و خيال ايشان است . احدى را در احكام او اعتراض نيست . جناب شيخ الاسلام در ايّام غيبت خود آخوند ملا على اصغر نامى را نايب خود كرده بود . در ايّام ماه مبارك همه روزه در صدر مسجد قرار گرفته مشغول عبادت مىبودند و با وعظ و تذكير كارى نداشتند . روضهخوان و واعظ ، همه ساله از اهالى تبريز و ساير جاها بدين شهر مىآيند . در اين چندسال هم عالىجناب حاجى ميرزا عبد اللّطيف حكيم كه از جمله تلامذهء جناب آقاى ثقة الاسلام است بدين شهر آمده و به انواع مواعظ شافيه و نصايح كافيه ، چنانچه از خود جناب آقا استماع و درك نموده ، اهالى را مستفيض مىنمايد و اين سال نيز حضور داشت . يك نفر