تخطي إلى المحتوى الرئيسي

هداية الحجاج ( سفرنامه مكه ) ( فارسى ) — صفحة 172

مساهمون:

ص١٧٢
سيم امّ القرى به جهت منبسط شدن زمين است از زير كعبهء معظّمه در روز دحو الارض ، چنان‌چه در كتب احاديث مشروح و مسطور است . چهارم بلد امين ، چنان‌چه در قرآن مجيد وارد است :
وَ هذَا الْبَلَدِ الْأَمِينِ .
و امين به جهت آن گويند كه هميشه دست تطاول جبابره از آن كوتاه و در امان بوده است و اين شرافت به واسطهء دعاى حضرت ابراهيم عليه السلام بوده است . پنجم ام رحم گويند كه مردم در آنجا بهم تصادف كرده به همديگر ترحّم مىكنند . ششم صلاح به فتح الصاد ، از جهت وقوع صلح در آنجا اسم شد . هفتم مقدسه ، هشتم قادسه ، و اين هردو اسم مأخوذ است از قدس كه به معنى پاكى است . نهم ناسه با نون و سين مهمله مشدّده . دهم نساسه ، هردو مأخوذ است از نسّ كه به معنى طرد و منع است و چون اهل بغى و طيغان از حرم مطرّدند به اين مناسبت مسمّى به اين اسم شده است و به قول بعضى مأخوذ است از نسّ كه به معنى قلّت ماء است و به سبب كمى آب موسوم بدين اسم شده . يازدهم باسته ، بس به معنى هلاكت و تلاشى و اضمحلال است ؛ چنان‌چه در آيهء شريفه وارد است :
وَ بُسَّتِ الْجِبالُ بَسًّا
( واقعه : 5 ) و به جهت اضمحلال ملحدين و ماردين در اين حرم محترم بدين اسم مسمّى شده است . دوازدهم حاطمه كه ذنوب خلايق در آن زمين مىشكند و يا اين‌كه مخالفين در آن مكان منكوب و مخذول گرديدند . و حطيم اسم خاص ما بين ركن و باب است . در احاديث اماميه ، وجه تسميه آن به‌طور ديگر وارد شده و بعض دلائل عديده در كتب لغت ذكر نموده‌اند كه در موضع خود نگاشته خواهد شد . سيزدهم عتيق ، اسم شد به جهت آن‌كه احدى به آن مسلّط و مالك نشد و يا اين‌كه از طوفان محفوظ ماند و كيفيت آن در كتب احاديث مسطور است . و علّت ديگر براى وجه تسميهء اين اسم اين را ذكر كرده‌اند كه خانه‌اى مقدّم‌تر از بيت اللّه در آن زمين بنا نشده است . چهاردهم عرش ، صاحب قاموس گويد : العرش بالفتح مكة و بالضم بيوتها و به معنى سقف خانه هم استعمال شده است . پانزدهم كوثى بضمّ كاف و ثاء مثلثه ، اسم محلهء عبد الدار بود ، بعد مجازا
هداية الحجاج ( سفرنامه مكه ) ( فارسى ) — صفحة 172 | محمد رضا طباطبايى تبريزى