خاكند . و همين مكان را معلى و عقبهء مدنيين گويند . از وسط اين قبرستان راهى است كه ثنيهء عليا خوانند ؛ چنانكه در حديث صحيح وارد شده كه حضرت رسول - صلّى اللّه عليه و آله - هميشه از ثنية العليا داخل مكه شده و از مسفله كه راه پايين است خارج مىشدند . سرّ آن را پرسيده ، فرمودند كه تا هردو طريق شاهد باشد .
از عقبهء مدنيين كه مذكور شد ، حمل شام و مصر داخل مىشود و در خارج معمورهء مكه ، ميدان وسيعى است براى ورود و خروج حمل شامى به مكه . شكوه و رونق حمل شامى و ديگر حملها از جهت مسافرين حجاج از راه دريا نسبت به سنوات سابقه تفاوت كلّى يافته ، به قسمى كه جمعى از حملهداران عرب و عجم پريشان شده و ترك حملهدارى كردهاند . رئيس حملهداران حجاج ايرانى ، حاجى محمد شيرازى است كه مدتى عمر خود را در اين راه بسربرده و خدمات شايسته به دولت و ملّت كرده و مىكند . در اين چندسال به واسطهء قلّت حجاج خيلى متضرّر و مقروض گشته است . امسال در حين مراجعت حمل شامى به جناب آقا اصرار مىكرد كه از همين راه معاودت فرمايند و براى آسودگى وجود شريفشان تخت سوارى با چهار اسب قاطر مىداد و همه روزه محسّنات راه شام را مىشمرد كه بلكه جناب معظّم له به راه شام مايل شده ، بعضى حجاج نيز در معيت جناب ايشان از همان راه بروند . ولى جناب آقا از آنجا كه زحمات راه شام را در سفر اوّل مشاهده فرموده بودند ، در اين سفر دويمى كه در مزاجش مباركشان قوّه تحمّل آن زحمات آن راه نمىديدند و درحقيقت سفر نمودن از آن راه دور و دراز تكليف ما لا يطاق مىبرد ، ردّ ملتمس حاج مزبور را كرده عذرخواهى فرمودند .
حل و ارتحال هر يكى از حمل شامى و مصرى و جبلى به شهر مكه در روز معين است . چنانچه حمل جبل در روز پنجم شهر ذى حجة الحرام وارد مىشود و در 27 همان ماه بيرون مىرود . ورود حمل شامى در ششم ماه و خروجش در 26 است . و دخول حمل مصرى در هفتم و ارتحالش در 25 ماه است . مجللترين
هداية الحجاج ( سفرنامه مكه ) ( فارسى ) — صفحة 170
مساهمون: محمد رضا طباطبايى تبريزى
ص١٧٠