و مسيحى كسى ديگر نبود . حسن اين واپور اين است كه در بندرات زياد معطّل نمىشود . عملهجات بسيار مؤدّب و معقول و قاعدهدانى داشت و جمعيت زيادى هم در آنجا راه نداده بودند كه بر حجاج سخت بگذرد .
بعد از دو روز به محاذى شهر طرابوزان رسيده ، واپور به جهت دخول و خروج مسافرين و حملونقل بار تجارتى لنگر انداخته ، از صبح تا عصر ايستاد . مقرّب الخاقان ميرزا محمود خان قونسول طرابوزان به موجب اعلان تلگرافى بعد از وصول به لنگرگاه با قايقى كه حامل بيرق شير و خورشيد بود به واپور آمد . بعد از ملاقات و تقديم مراسم اخلاص جناب آقا را با همراهان به شهر برده تا ساعتى چند استراحت فرمايند . مدّت روز را در قونسولخانه بسر برده ، جناب آقا طرف عصرى به منزل حاجى على اصغر كه از اعاظم تجّار تبريز است تشريف برده از آنجا نزديك غروب به واپور مراجعت شد . تجار زياد از معتبرين تبريز و ساير بلاد در اين شهر دلگشا اقامت دارند كه هريك از ده سال الى بيست و پنج سال جلاى وطن كردهاند . آقاى ميرزا محمود خان يكى از تربيتيافتگان دولت ابد آيت و شخص آگاه و با علم است . در ايام جوانى در پاريس تحصيل علوم خصوصا به معرفت نجوم پرداخته و بعد از تكميل ، مدّتى در رصدخانهء پاريس از روى علم عمل كرده ، از جمله استخراج ستاره دانانه را كرده كه منجّمين اروپا او را محموديه نامند . بعد از مراجعت به دار الخلافهء طهران مدت هفت سال در تلگرافخانهء مباركه مشغول خدمت بود و حالا هم سه سال است كه در اين بلده به سمت كارپردازى مأمورند .
تعريف بندر طربوزن [ طرابوزان ]
ولايت طرابوزان واقع است در جانب شمال آسياى صغرى ، محدود است از جانب شمال به درياى سياه ، جنوبا به سيواس و ارض روم و بعضى حدود دياربكر ، و شرقا به روسيه و گرجستان و غربا به قسطنتونى . كليهء اين قطعه منقسم به پنج حكومت بود : طرابوزان ، باطوم ، جانيك ، كمشخانه ، لارستان . اكنون ولايت