اصفهان و نواحى قم و كاشان و صيمره و كرج و ماه الكوفه و ماه البصره و شهر زور .
اما رى ولايتى است پاكيزه و پرآب داراى اراضى وسيعه و دهات بزرگتر و رساتيق معتبره و ميوههاى خوب لذيذ و اين همان ولايتى است كه طمع ايالت آن عمر بن سعد شقى را به شهيد نمودن حضرت سيد الشهدا حسين بن على بن ابى طالب عليهما السلام تحريض نمود و اختيار كرد رى را با آتش دوزخ ، چنانكه خود آن ملعون گفته است :
أ اترك ملك الرى و الرى منيتى * ام ارجع مأثوما بقتل حسين
و فى قتله النار التى ليس دونها * حجاب و ملك الرى قرة عينى
يعنى آيا ترك كنم و بگذرم از رى با آنكه رى آرزوى من است يا بازگردم گناهكار و عاصى به واسطهء قتل حسين ( ع ) و حال آنكه در قتل حسين ( ع ) آتشى است كه هيچ حجاب و مانعى در جلو آن نيست و ملك رى نيز روشنى چشم من است .
در احاديث و اخبار است كه چون خاك رى محل روئيدن سير است لعنت كرده شده است و رى بر [ كرانهء ] درياى غبار است يا بحرى است از مردمان سفله و پست . مختصر خاكش ملعون و مانع از قبول حق است و هارون الرشيد گفته است دنيا را چهار منزل است : دمشق و رقة و رى و سمرقند و رى را روى بن بتلان بن اصفهان طرح و رسم كرده و بنا نهاده است . در خبر است كه رى ، درى است از درهاى زمين و محل ميل و رجوع عامهء خلق مىباشد و از هرسو رخت بدانجا مىكشند . اصمعى گويد رى عروس دنيا است و كوچهء « 1 » زمين بسيار خوشهوا و معبر و گذرگاه خراسان و گرگان و عراق مىباشد و اسم ديگر براى قصبهء آن نشنيدم و نيافتم .
هامش
( 1 ) - احسن التقاسيم ( ترجمهء دكتر علينقى منزوى ، شركت مؤلفان و مترجمان ، تهران ، 1361 ) صفحه 575 : رى عروس شهرها و سكهء جهان است ، خوش آب و هوا و در ميان راه گرگان و خراسان و عراق است [ و من گفتم رى چهار راهى است بزرگ و خواستگاهى سترگ است ] .