مثمره و پرفايده و انواع غلات و حبوبات و اهالى آن مؤدب و صاحب فضل و مروت كه ترك مذاكره و قطع مدارسه را نمودهاند و همدان على الدوام با نعمت و خصب و فراوانى و ارزانى توام است و به كثرت اغنام و احشام و لبنيات معروف و صنوف تجارات و ضروب معاملات در آن داير و معمول است و زعفران روذراور در همدان به فروش مىرسد و نمو و دخلش زياد است . و روذراور از توابع و اعمال همدان است همچنين اسدآباد و آن شهرى است كه اهلش را صلاحيت و متانت خلق است با رساتيق وسيعه و دخل و نفع كثير . و از اسدآباد تا قصر اللصوص هفت فرسخ مىباشد . و قصر اللصوص شهرى است و در آن منبرى است از مستحدثات مونس مظفرى . و از قصر اللصوص تا ماذران هفت فرسنگ مىباشد به قول ابن حوقل ولى بنابر مسطورات مسالك الممالك چهار فرسخ است . و از ماذران تا قنطرة النعمان پنج فرسخ و از قنطرة النعمان تا ابى ايوب كه قريهاى است چهار فرسخ و از آن تا بهستون كه بيستون باشد و آن كوه عظيمى است دو فرسنگ و دهى است در آنجا كه آن را ساسانيان ناميدهاند . و در كوه بيستون غارى است كه در آن صورت اسبى ديده مىشود كه كسرى بر آن سوار است و آن اسب معروف به شبديز است . و از بيستون تا قرمسين كه كرمانشهان باشد هشت فرسخ است . و آن شهرى است لطيف الهوا و خفيف الماء با آبهاى جارى و اشجار مثمر و وفور نعماء و ارزانى و مرتع و مرغزارهاى خوب و رمه و انواع چراكنندگان به طور زيادى و چشمههاى آب كه جريان دارند و خيرات كثيره و تجارتهاى نافعه . و از كرمانشهان تا زبيديه هشت فرسنگ . و زبيديه منزلى است كه براى توطن صلاحيت دارد و از آنجا تا مرج القعله نه فرسخ است . و آن شهرى است باصفا كه بر گرد آن حصارى رفيع و منيع مىباشد و آبها در آن قلعه موجود و اغنام به درجهاى ارزان است كه گويا هيچ قيمت ندارد . و از مرج تا حلوان ده فرسخ است . و حلوان شهرى است كه در طى عراق ذكر شده . زيرا كه اول حد عراق از نواحى جبل همان حلوان است . اما راه از همدان تا دينور از قرار ذيل است :
از همدان تا ماذران چهار فرسخ و از ماذران تا ذاوذان « 1 » چهار فرسخ
هامش
( 1 ) - در صورة الارض ( ترجمهء جعفر شعار ، بنياد فرهنگ ايران 1345 ) راوذار آمده در متن وذاوذان به صورت نسخه بدل .