خواجه شمس الدين محمد الكوسوى الجامى : از اولاد كبار شيخ جام شيخ الاسلام احمد الجامى النامقى و از اجلهء عرفاى جام است . صاحب مقامات و داراى مراتب كشف و شهود . در سال هشتصد و شصت و سه به سراى جاودانى رحلت نمود . قبر وى در حوالى مسجد جامع هرات است نزديك به مزار فقيه ابو يزيد مرغزى « 4 » .
قطب الدين يحيى جامى الاصل نيشابورى المولد : مكنى به ابو الفضل است عارفى جليل القدر و صاحب مقام بود . وفات او در سنهء هفتصد و چهل هجرى مىباشد « 5 » .
ذكر جوامع « 6 » بلاد و مدن ممالك محروسه
جامع ابهر :
اين مسجد در سنهء هشتصد و هشتاد و هشت هجرى ساخته شده وضع بناى آن از قرار ذيل است :
دو در اين مسجد راست در مقابل يكديگر يكى در سمت مشرق و ديگرى در طرف مغرب . از در شرقى به واسطهء سه پله وارد كرياس صحن شده بلافاصله به صحن مسجد كه تقريبا هشت ذرع عرض و دوازده ذرع طول دارد ورود مىنمايند . حوض عميق كه پنج پلهء طولانى از چهار طرف آن ساخته شده و از پلهها پائين رفته به سطح آب مىرسد . آب اين حوض كه دهنه و مدخل آن طرف جنوب و مخرج آن در سمت شمال بوده حالا راكد و ايستاده است و جريان ندارد . زيرا كه مجرا از عدم اهتمام متولى و غيره خراب است . در تك حوض علف روئيده است . سمت جنوب مسجد ، مقصوره و ايوان است . دهنهء ايوان شش ذرع و ارتفاع آن ده ذرع . دو منار كاشى در دو گوشهء ايوان ساخته شده كه حالا خراب و زياده از دو ذرع باقى نيست . سمت مشرق و مغرب ايوان دو شبستان است كه به واسطهء يك در از شبستان وارد گنبد مىشود . گنبد و شبستانهاى اطراف و همچنين ايوان
هامش
( 4 ) - رجوع شود به حبيب السير ( جلد سوم جزء سوم چاپ بمبئى ص 173 ) و رجال حبيب السير ص 129 - 130 .
( 5 ) - ايضا حبيب السير ( جلد سوم جزء سوم ص 87 ) و رجال حبيب السير ص 57 .
( 6 ) - منظور از جوامع ، مساجد جامع است .