مىباشد و اشجار اين جنگلها اغلب اورس و سرو است . مسيو كاستگر خان نمساوى كه در خدمت دولت عليهء ايران است و به حكم اعليحضرت شاهنشاه جمجاه ناصر الدين شاه خلد الله ملكه و سلطانه مأمور ساختن اين راه صعب المسلك از كنار چالوس بود گويد : در حوالى پل ناصرى بسيارى از آثار ابنيهء قديمه و بعضى علايم كهنه باقى و موجود مىبود و مهندس مشار اليه خود پيكان تير زياد در آنجا يافته و پيدا نموده به علاوه بقيهء ديوار خرابهء ممتدى ديده كه حدسا حصار قلعه و شهرى بوده و خرابهء دكاكين حدادى و خبازى و قبور زياد خيلى بزرگتر از قبرهاى معمول حاليه با سنگهاى روى قبر كه خطوط كوفى داشته مشاهده كرده و به واسطهء عدم اطلاع از زبان عربى و خواندن خط كوفى دريافت ننموده كه تاريخ قبور از چه زمان و كدام قرن مىباشد . و باز مشار اليه بعضى استخوانها از قبور به دست آورده كه نسبت به استخوانهاى مردم اين زمان خيلى بزرگتر مىباشد . نيز در اغلب نقاط درهء چالوس قبور زياد در ميان جگن و جنگل انكشاف نموده با سنگهاى قبر كه خطوط كوفى روى آنها رسم و حجارى شده و ديوارهاى بسيار كه همه خراب و منهدم بوده و آثار عمارات و ابنيهء قديمهء خشتى كه مدخل اغلبى از سنگ بوده هنوز برقرار است و دليل واضح و برهان لايح بر آبادى زياد كه حالا معدوم است مشهود مشار اليه گرديده . بنابراين معلوم مىشود توئير « 1 » كه آثار خرابهء او پديدار است چنانكه ذكر شد قصبهء عمده بلكه قاعده و حاكمنشين اين ناحيه بوده و گويند اين آبادى تا پانصد سال قبل داير و معمور مىبود و مقارن آن سنوات زلزلهء عظيمى شده كوه مجاور شهر بر روى شهر خراب شد و شهر را نابود نمود و تفرقهء احجار نيز مؤيد اين عقيده و گفتار است . و از خرابهء شهر توئير چنين مستفاد مىگردد كه از طرف دريا محل تجارت بوده و بازار عمدهء بزرگى داشته به علاوه در خود شهر هم خريد و فروش غلهء بلوكات و اطراف مىشده است و به موجب اطلاعات صحيحه طايفهء خواجه - وند را شاه عباس بزرگ در اينجا سكنى داده است .
بالجمله از رودخانههائى كه به چالوس مىريزد رودخانهء ميخساز و رودخانهء زانوس است كه در محلى كه پلكرات است و چهار فرسخ به دريا
هامش
( 1 ) - متن : توحير .