فراهانى مشهور به ميرزا بزرگ ، حاكم تهران و شاهزادهء و الا تبار نايب - السلطنه عباس ميرزا ، به وزارت ميرزا شفيع صدر اعظم ، مهياى سفر آذربايجان شدند .
در بهار سال هزار و دويست و نوزده كه سال هشتم جلوس پادشاهى بود موكب پادشاهى به عزم تنبيه بعضى سركشان به آذربايجان راند و ميرزا بزرگ فراهانى ملقب به « قائم مقام » به پيشكارى حضرت نايب السلطنه برقرار شد .
در چهاردهم صفر هزار و دويست و بيست ، حضرت نايب السلطنه با بيست هزار سوار راه آذربايجان گرفت و موكب شاهى با قشون زياد در بيست و چهارم شهر مذكور حركت فرمود . در اين سال حكمرانى آذربايجان مستقلا به نواب نايب السلطنه مفوض گرديد و صبيهء مرتضى قلى خان بن محمد حسن خان - عم شاهنشاه - را با حسنعلى ميرزا حكمران تهران عقد مزاوجت بستند . در اواسط اين سال سرايش پختر « 6 » سردار روس را ابراهيم خان بنى عم حسين قلى خان حاكم بادكوبه به تهران آورد و اين تفصيل در تاريخ بادكوبه ذكر شده .
در هزار و دويست و بيست و يك ، منصب مستوفى الممالكى به حاجى محمد حسين خان اصفهانى تفويض شد . و در اين سال مسيو ژبر « 7 » سفير ناپلئون اول امپراطور فرانسه كه تفصيل سفارت او در لغت تبريز ذكر شد « 8 » و فقط خواجه داود از اجزاى سفارت او بود به تهران رسيد و ميرزا رضاى قزوينى بهسمت سفارت از تهران به پاريس روانه شد . در اين سال مرض و با در آذربايجان و ايروان بروز و شيوع يافت . هم در اين سال شاهزاده محمد على ميرزا به حكومت كرمانشهان نايل شد .
در هزار و دويست و بيست و دو موكب خاقانى به عزم سلطانيه نهضت فرمود و شاهزاده علينقى ميرزا حاكم قزوين شد و ژنرال قاردان خان از جانب ناپلئون فرانسه با هفتاد نفر معلمين از اهل حرفه و صناعت و علوم
هامش
( 6 ) - سيسيانف را كه بازرس نظام ( انسپكتور ) بود قاجاريهء ترك زبان « اشپخدر » « اشپختر » و « ايشپخدر » نام دادند .
( 7 ) -A . Jaubert .( 8 ) - مرآة البلدان ( كتاب حاضر ) ج 1 ص 582 .