ذىجاه شد كه قزل اياغ سردار روس از دربند تجاوز كرده با چهل هزار نفر به مغان آمده شاه سعيد شهيد ، نواب فتحعلى خان جهانبانى نايب السلطنه را كه در فارس بود بخواند و وصيت و نصيحت فرموده به فارس كه مقر حكمرانى ايشان بود معاودت داده به آذربايجان و قراباغ راندند و نواب شاهزاده عباس ميرزا و محمد قلى ميرزا و حسينعلى ميرزا فرزندان نواب جهانبانى را با خود بردند . حسينقلى ميرزا برادر صلبى حضرت جهانبانى نيز در ركاب خاقان سعيد شهيد بود . در غيبت اردوى شاهى ، ميرزا شفيع مازندرانى و ميرزا محمد خان قاجار دولو مأمور حراست دار الخلافهء تهران بودند . بعد از فتح قلعهء شوشى شب شنبه بيست و يكم ذيحجهء هزار و دويست و دوازده خاقان سعيد به دست سه نفر از خدام خود شهيد شد .
چون خبر شهادت خاقان سعيد آقا محمد شاه به شيراز رسيد حضرت فتحعلى شاه قاجار ، شاهزاده محمد على ميرزا را كه نه ساله بود نايب الايالهء فارس فرموده به تهران راند . روز دوازدهم به كناره گرد وارد و حسينقلى خان برادر آن حضرت و حاجى ابراهيم خان اعتماد الدوله - كه از اردوى شاه شهيد مراجعت كرده در خارج تهران بودند و راه به تهران نيافته - به حضور پادشاهى تشرف جسته از كناره گرد براى دار الخلافه انتهاض فرمودند . روز ورود به شهر ، ميرزا محمد خان قاجار دولو بيگلربيگى تهران ، فرزند خود اللهيار خان را كه بعد به لقب آصف الدوله سرافراز شد به خارج شهر به استقبال فرستاده « 1 » خود تا دم دروازه به مقدم شهريارى مشرف شد . و در ماه محرم ، دار الخلافه به قدوم سعادت لزوم آن پادشاه مزين گرديد . و در هشتم صفر به قصد تنبيه صادق خان شقاقى از تهران حركت فرمودند .
در اين سال ناخوشى و با و طاعون در حدود آذربايجان بروز و شيوع يافت .
در هجدهم جمادى الاولى اين سال ، جد شاه سعيد شهيد را از شوشى به زاويهء حضرت عبد العظيم آوردند و حضرت خاقان فتحعلى شاه از دار الخلافهء تهران به استقبال آن جسد به حضرت عبد العظيم رفته بعد از چندى كه به امانت گذاشته بودند به نجف اشرف نقل نمودند .
هامش
( 1 ) - بهجاى آصف الدوله ، فتحعلى خان پسر بزرگ ميرزا محمد خان كه پدر اسكندر خان سردار و بيگلربيگى مراغه بود به استقبال فرستاده شد ( ا ع ) .