تخطي إلى المحتوى الرئيسي

مرآة البلدان ( فارسى ) — صفحة 824

مساهمون:

ص٨٢٤
كريم خان زند نيز به عمارت آن افزود و در اتساع آن سعى نمود . شهر در زمين هموار اتفاق افتاده و سمت شمالش فى الجمله گرفته و ساير اطرافش گشاده است » . انتهى . نواب و الا معتمد الدوله در جام‌جم در ضمن احوال رى مرقوم فرموده‌اند كه : « در شمالى رى ، طهران آباد شد كه قديما قريه‌اى بود و شاه طهماسب بزرگ ، سورى بر دور او كشيد و در دولت قاجاريه آبادتر گشت و اكنون پاىتخت دولت ابد مدت است . جمعيت آن اكنون تخمينا صد و پنجاه هزار نفر مىشود و روز به روز به حليهء آبادى در مىآيد و عمارات رفيعه و مساجد و مدارس عاليه [ و ] باغات بهجت‌انگيز در دولت قاجاريه طرح افكنده‌اند » . انتهى . مؤلف گويد در نگارش احوال تهران دو چيز نگارنده را موجب ترديد بود كه آيا اين لفظ را به طاء مؤلف و در ضمن آن حرف نگارد يا به تاء منقوطه ، و در اين موضع ثبت نمايد ؟ يكى نگارش علماى جغرافى قديم عرب و عجم و ارباب لغت كه اغلب صريح به تاء منقوطه نوشته و آنهائى كه به طاء مؤلف نگاشته باز اشعار كرده‌اند كه به تاء منقوطه نيز صحيح و وجه رجحانى هم براى تاء منقوطه ايراد كرده‌اند . ديگر فارسى بودن لفظ و كثرت تداول تاء منقوطه در لغت عجم . و ديرى در اين ترديد بود تا وجود و استدراك مرجح را از نواب و الا وزير علوم اعتضاد السلطنه العية العاليه كه اقوال حقيقت مآل ايشان سندى صحيح و معتمد عليه جميع فضلاى عصر است تحريرا مشورت نمودم . جوابى مرقوم فرمودند كه همان موجب رجحان تاء منقوطه گرديده آن را اختيار كرد و براى مزيد اعتماد و استبصار مطالعه‌كنندگان عين آن رقيمه را ثبت كرد :

صورت جواب نواب و الا اعتضاد السلطنه وزير علوم دامت افاضته در باب تهران كه به تاء منقوطه نوشته‌اند و صحيح است

« در آثار البلاد بعد از بيهق كه رديف باء است تبريز را نوشته و بعد از تبريز ، تهران را به تاء منقوطه نگاشته . در معجم البلدان نيز به تاء منقوطه متوجه شده . در اين كتاب صراحة و در آثار البلاد كنايه وجه تسميهء